fa اثر محلول پاشی عناصر ریز مغذی بر تنظیم کننده‌های اسمزی، عملکرد و اجزای عملکرد دانه آفتابگردان رقم آلستر در سه مرحله تنش خشکی عمومى General پژوهشي Research به منظور بررسی اثر محلول پاشی عناصر ریزمغذی آهن، روی و منگنز و حالات ترکیبی آنها در سه مرحله تنش خشکی بر دو تنظیم کننده کربوهیدرات و پرولین، عملکرد و اجزای عملکرد دانه آفتابگردان (رقم آلستر)، آزمایشی به صورت کرت‌های خرد شده و در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 86-1385 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه زابل انجام گرفت. تیمار خشکی به صورت قطع آبیاری در سه مرحله ظهور طبق، گل‌دهی و پر شدن دانه به عنوان عامل اصلی و محلول‌پاشی عناصر ریز مغذی به صورت‌های مصرف آهن، روی، منگنز، آهن+ روی، آهن+ منگنز، روی+ منگنز و آهن+ روی + منگنز به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که اعمال تیمار خشکی در هر سه مرحله رشدی اثر معنی‌داری بر عملکرد و کلیه اجزای عملکرد دانه آفتابگردان (رقم آلستر) داشته است. بیشترین مقدار این اثر مربوط به مرحله پر شدن دانه‌ها بود که سبب کاهش معنی‌داری در عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، وزن هزار دانه، قطر طبق و وزن طبق گردید. استفاده از عناصر ریزمغذی هر چند سبب افزایش عملکرد دانه گردید ولی این اثر از لحاظ آماری معنی‌دار نبود. در بین عناصر ریزمغذی، عنصر منگنز در طی اعمال تنش خشکی در مرحله ظهور طبق بیشترین تأثیر مثبت بر اجزای عملکرد دانه داشت و منجر به افزایش معنی‌داری در عملکرد دانه گردید. اعمال تنش خشکی در هر سه مرحله رشد بر مقدار دو تنظیم کننده اسمزی کربوهیدرات و پرولین افزود. در این بین بیشترین مقدار افزایش مربوط به مرحله گل‌دهی بود. عناصر ریزمغذی نیز در طی بروز تنش خشکی بر مقدار سنتز و تجمع این دو ترکیب در بافت سبز برگ‌ها افزودند. In order to study the effects of foliar micronutrient application under water stress at three stages of growth on proline and carbohydrate concentrations, grain yield and yield components of sunflower (Alster cultivar), a field experiment in split plot design with three replications was conducted in 2007. Alster cultivar was considered under water stress at three stages of growth (heading, flowering and grain filling) as main plot and seven micronutrient treatments, Fe, Zn, Mn, Fe+Zn, Fe+Mn, Zn+Mn and Fe+Zn+Mn, as sub plots. Results showed, water stress at three stages of growth significantly decreased grain yield, biological yield, 1000 weight seeds, cap diameter and cap weight of sunflower (Alster cultivar). The impact of water stress was more pronounced when applied at grain filling. Use of foliar micronutrient increased grain yield in water stress. On the other hand, use of Mn foliar application had the highest positive effect on yield components and grain yield. Free proline and total soluble carbohydrate concentration were increased under water stress at all of the three stages of growth. The highest concentration of these two components was found on the flowering stage. Foliar micronutrient also increased accumulation of the two components. خشکی، عناصر ریزمغذی، عملکرد دانه، تنظیم کننده‌های اسمزی، آفتابگردان Water stress, Micronutrient, Grain yield, Osmotic adjustment, Sunflower. 119 129 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-529-3&slc_lang=fa&sid=1 M Babaeian مهدی بابائیان 10031947532846009792 10031947532846009792 No M Haydari مصطفی حیدری Haydari2005@yahoo.com 100319475328460010027 100319475328460010027 Yes A Ghanbari احمد قنبری 100319475328460010028 100319475328460010028 No