fa اثر تاریخ کاشت بر خصوصیات فیزیولوژیک و مورفولوژیک چهار رقم کلزا در یاسوج عمومى General پژوهشي Research به منظور بررسی خصوصیات فیزیولوژیک و مورفولوژیک ارقام کلزا در تاریخ کاشت‌های مختلف، آ‌زمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار در سال زراعی 88-1387 در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یاسوج اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل چهار تاریخ کاشت (21 شهریور، 31 شهریور، 10 مهر و 20 مهر) و چهار رقم کلزای پاییزه (زرفام، اکاپی، الایت، SLM-046) بودند. نتایج نشان داد که ارقام و تاریخ‌های مختلف کاشت در اکثر صفات مورد بررسی تفاوت کاملاً معنی‏داری با هم داشتند. هم‌چنین برهمکنش تاریخ کاشت و رقم بر صفات ارتفاع بوته، ارتفاع تا پایین‌ترین خورجین، تعداد شاخه فرعی در بوته، شاخص‌های رشد و عملکرد دانه معنی‌دار بود. ارقام زرفام و الایت دارای فلورسانس حداقل(Fo) کمتر و فلورسانس حداکثر (Fm) و حداکثر ظرفیت فتوشیمیایی فتوسیستم II (Fv/Fm) بیشتری نسبت به ارقام اکاپی و SLM-046 بودند. بیشترین ارتفاع بوته (173 سانتی‌متر) و ارتفاع تا پایین‌ترین خورجین (5/87 سانتی‌متر) مربوط به رقم الایت در تاریخ کاشت 21 شهریور و کمترین آنها (به ترتیب با 91 و 7/43 سانتی‌متر) مربوط به رقم اکاپی در تاریخ کاشت 20 مهر بود. در تاریخ کاشت 21 شهریور، رقم الایت بیشترین شاخص سطح برگ (21/5) و بیشترین عملکرد دانه (5231 کیلوگرم در هکتار) را داشت. در تاریخ کاشت‌های بعدی، رقم زرفام به دلیل برتری در شاخص سطح برگ، سرعت رشد محصول و ماده خشک کل، از بالا‌ترین عملکرد دانه نسبت به سایر ارقام برخوردار بود. به طور کلی به نظر می‌رسد واکنش رقم الایت در تاریخ کاشت 21 شهریور و رقم زرفام در کاشت تأخیری از سایر ارقام برتر بودند. In order to study the physiological and morphological characteristics of canola cultivars at different planting dates, an experiment was carried out in 2008-2009 at the Agriculture Research Station of Yasouj. A factorial with Randomized Complete Block Design with four replications was conducted. Four planting dates (September 12, September 22, October 2 and October 12) and four cultivars (Zarfam, Okapi, Elite and SLM-046) were used in this study. Results showed that cultivars and planting dates had significant effects on more characteristics. In addition, interaction of planting date and cultivar was significant on plant height, height to lowest silique, number of branches, growth indices and grain yield. Zarfam and Elite cultivars had lower initial fluorescence (Fo) and higher maximum fluorescence (Fm) and photochemical capacity of photosystem II (Fv/Fm) than Okapi and SLM-046 cultivars. Elite cultivar at September 12 planting date had the highest plant height (173 cm) and height to lowest silique (87.5 cm) and Okapi cultivar at October 12 planting date showed the lowest plant height (91 cm) and height to lowest silique (43.7 cm). At September 12 planting date, Elite cultivar had the greatest leaf area index (5.21) and grain yield (5231 kg/ha). At other planting dates, Zarfam cultivar because of priority in leaf area index, crop growth rate and total dry matter have the greatest grain yield than other cultivars. In general, seems at September 12 planting date, Elite cultivar and for delayed sowing, Zarfam cultivar had better reaction than other cultivars. کلزا, رقم, تاریخ کاشت, فلورسانس کلروفیل, شاخص‌های رشد, عملکرد دانه Canola, Cultivar, Planting Date, Chlorophyll Fluorescence, Growth Indices, Grain Yield 53 66 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-180&slc_lang=fa&sid=1 M. H. Fallah Heki محمدحسن فلاح هکی‌ No College of Agric., Yasouj Univ., Yasouj, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج A. Yadavi علیرضا یدوی yadavi53@yahoo.com Yes College of Agric., Yasouj Univ., Yasouj, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج M. Movahhedi Dehnavi محسن موحدی دهنوی‌ No College of Agric., Yasouj Univ., Yasouj, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج M. Bonyadi مهران بنیادی No College of Agric., Yasouj Univ., Yasouj, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج