fa تأثیر آرایش کاشت و تراکم بوته بر عملکرد و اجزای عملکرد هیبرید‌ های‌سان-36 آفتابگردان عمومى General پژوهشي Research این آزمایش به منظور ارزیابی تأثیر فاصله ردیـف کاشت و فاصله بـوته در روی ردیف کاشت بر عملکرد و اجزای عملکرد آفتابگردان، هیبرید های‌سان-36، در بهار 1385 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه صنعتی اصفهان با آرایش کرت‌های یکبار خرد شده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. فاصله ردیـف کاشت (60 و 75 سانتی‌متـر) به عنـوان فاکتور اصلی و فاصله بـوته در روی ردیف کاشت (12، 14، 16 و 18 سانتی‌متر) به عنوان فاکتور فرعی منظور گردیدند. نتایج نشان داد که با افزایش فاصله ردیـف کاشت، تعداد دانه در طبق و وزن هـزار دانه افزایش یـافت، ولی این افزایش معنی‌دار نبود. عملکرد دانه هر بوته با افزایش فاصله ردیـف کاشت به‌طور معنی‌داری افزایش یافت. با افزایش فاصله ردیف کاشت، عملکرد دانه در واحد سطح کاهش یافت که این کاهش معنی-دار بود. درصد روغن نیز با افزایش فاصله ردیف کاشت افزایش پیدا کرد. عملکرد روغن در واحد سطح نیز با افزایش فاصله ردیف کاشت کاهش یافت. تعداد دانه در طبق، وزن هـزار دانه و عملکـرد دانـه هر بوتـه با کـاهش فـاصله بوتـه از 18 به 12 سانتی‌متر به‌طور معنی‌داری کـاهش یـافت. درصد روغـن نیز با کاهش فاصله بوته از 18 به 12 سانتی‌متر کاهش یافت. با کاهش فـاصله بوته از 18 به 12 سانتی‌متر، عملکرد دانه در واحد سطح به‌طور معنی‌داری کاهش یافت. عملکرد روغن در واحد سطح نیز با کاهش فـاصله بوته از 18 به 12 سانتی‌متر کاهش یـافت. براساس نتایج این مطالعه، ترکیب فـاصله ردیف کاشت 60 سانتی‌متر و فاصله بوته در روی ردیف کاشت 14 سانتی‌متر (تراکم 9/11 بوته در مترمربع) ممکن است برای دستیابی به حداکثر عملکرد آفتابگردان، هیبرید های‌سان-36 (5047 کیلوگرم در هکتار) در شرایط مشابه با مطالعه حاضر مناسب باشد. This experiment was conducted at the Agricultural Research Farm of Isfahan University of Technology in 2006 to evaluate the effects of row spacing and plant distance on the row on yield and yield components of sunflower, Hisun-36 hybrid. A split plot layout was used with a randomized complete blocks design and three replications. Row spacing (60 and 75 cm) was the main plot and plant distance on the row (12, 14, 16, and 18 cm) was the sub-plot. Results revealed that number of seeds per head and 1000-kernel weight was increased as row spacing increased. But this increase was not significant. Seed yield per plant was significantly increased, as row spacing increased. Seed yield per unit area was significantly decreased as row spacing increased. Increase in row spacing also increased oil percentage. Oil yield per unit area was decreased, as row spacing increased. Number of seeds per head, 1000-kernel weight and seed yield per plant were significantly reduced as planting distance decreased. Seed yield per unit area was significantly reduced as planting distance decreased. Also, oil percentage was reduced as planting distance decreased. Oil yield per unit area was reduced, as planting distance decreased. The results obtained in this experiment indicate that the combination of 60 cm row spacing and 14 cm between plants (11.9 plants/m2) might be suitable for production of Hisun-36 hybrid under the conditions similar to this study. آفتابگردان، فاصله ردیـف، فاصله بـوته، اجزای عملکرد، عملکرد دانه Sunflower, Row spacing, Plant distance, Yield components, Seed yield. 1 12 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-11&slc_lang=fa&sid=1 N. Poursakhi نازنین پورسخی n_poursakhy@yahoo.com Yes Univ. Technol., Isfahan, Iran. دانشگاه صنعتی اصفهان M. R. Khajehpour محمدرضا خواجه‌پور No Univ. Technol., Isfahan, Iran. دانشگاه صنعتی اصفهان