fa تعیین ضریب واکنش عملکرد گندم به کم‌آبیاری در مراحل مختلف رشد عمومى General پژوهشي Research این پژوهش به منظور تعیین ضریب واکنش عملکرد گندم (Ky) رقم الوند نسبت به کم‌آبیاری در مراحل مختلف رشد در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با پنج تیمار آبیاری کامل(E0)، 85% ((E1، 70% (E2) و 55% (E3) تبخیر- تعرق پتانسیل گیاه گندم و بدون کاربرد آب (E4) در شش آزمایش جداگانه در مراحل رشد گیاه شامل جوانه‌زنی، پنجه‌دهی، ساقه‌دهی، گل‌دهی، شیری و خمیری دانه در سه سال زراعی در شهرکرد انجام شد. تبخیر- تعرق پتانسیل گیاه از یک لایسیمتر زه‌کش‌دار در شرایط مشابه مزرعه از نظر بافت، ساختمان خاک و کشت گیاه به‌دست آمد. پس از برداشت محصول، عملکرد دانه تعیین و ضریب واکنش گیاه گندم محاسبه شد. نتایج نشان داد که عملکرد دانه به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر کم‌آبیاری در مراحل جوانه‌زنی، پنجه‌دهی، ساقه‌دهی، گل‌دهی و شیری دانه قرار گرفت. بیشترین و کمترین عملکرد گندم در تیمارهای آبیاری کامل و بدون کاربرد آب به‌ترتیب برابر با 6354 و 2203 کیلوگرم در هکتار حاصل شد. تبخیر– تعرق پتانسیل گیاه گندم در منطقه برابر با 641 میلی‌متر به‌دست آمد. ضرایب Ky با توجه به تیمارهای کم‌آبیاری برای مراحل جوانه‌زنی بین 55/0 تا 76/0، پنجه‌دهی بین 58/0 تا 97/0، ساقه‌دهی بین 7/0 تا 43/1، گل‌دهی بین 75/0 تا 45/1، شیری شدن بین 68/0 تا 95/0 و خمیری دانه بین 52/0 تا 58/0 تعیین گردید. به‌طور کلی، در تمام مراحل رشد گیاه، با کاهش نسبی تبخیر- تعرق، عملکرد واقعی و عملکرد نسبی گیاه کاهش می‌یابد. This study was conducted to determine the yield response factor (Ky) of wheat with respect to deficit irrigation at different growth stages. The experiment was conducted in Shahrekord in three crop growing seasons using randomized complete blocks design with 3 replications. Treatments consisted of five levels of deficit irrigation: E0 (full irrigation), E1 (85%), E2 (70%) and E3 (55%) of potential evapotranspiration of wheat and E4 (no irrigation), and were assigned to six growth stages: T1 (establishment), T2 (tillering), T3 (head development), T4 (flowering), T5 (milk ripeness) and T6 (maturity harvest). Potential evapotranspiration was measured using a lysimeter, which was in conditions (soil texture and structure and plant growth) similar to the field. After harvesting the plants, grain yield was measured and wheat yield response factor was calculated. Results of combined analysis of variance showed that grain yield was significantly affected by deficit irrigation at establishment, tillering, head development, flowering and milk ripeness stages. The highest and the lowest grain yields (6354 and 2203 kg/ha, respectively) were obtained in E0 and E4 treatments, respectively. Potential evapotranspiration of wheat was 641 mm in this area. Yield response factors (ky) were 0.55-0.76 in T1 growth stage, 0.58-0.97 in T2, 0.70-1.43 in T3, 0.75-1.45 in T4, 0.68-0.95 in T5 and 0.52-0.58 in T6. In general, in all plant growth stages, actual and relative yields decrease as relative evapotranspiration decreases. تبخیر- تعرق، گندم رقم الوند، مراحل رشد Evapotranspiration, Alvand wheat cultivar, Growth stages. 121 130 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-20&slc_lang=fa&sid=1 N. A. Ebrahimi Pak نیازعلی ابراهیمی پاک nebrahimipak@yahoo.com Yes Soil and Water Res. Inst., Tehran, Iran. مؤسسه تحقیقات خاک و آب، تهران