fa کمی کردن واکنش سبز شدن نخود نسبت به دما عمومى General كاربردي Applicable این مطالعه برای بررسی واکنش سبز شدن 4 رقم نخود (بیوونیج، آرمان، هاشم و جم) نسبت به دما در 12 تاریخ کاشت (هر ماه یکی) در شرایط محیطی گرگان در طول سال‌های زراعی 81-1380 و 82-1381 انجام شد. برای کمی کردن واکنش سبز شدن نسبت به دما از مدل دندان مانند استفاده شد. با استفاده از این مدل، دماهای کاردینال یا اصلی (پایه، مطلوب تحتانی و مطلوب فوقانی) و تعداد روز بیولوژیک مورد نیاز برای سبز شدن نسبت‌های مختلف جمعیت تعیین شد. دمای سقف به‌طور ثابت 39 درجه سلسیوس در نظر گرفته شد. دماهای پایه، مطلوب تحتانی و مطلوب فوقانی برای 50% جمعیت در بین ارقام اختلاف معنی‌داری نشان ندادند و به‌ترتیب 5/4، 2/20 و 0/29 درجه سلسیوس برآورد شدند. دمای پایه برای جمیع ارقام برای 10 و 90 درصد جمعیت به‌ترتیب 4/3 و 0/3 درجه سلسیوس، دمای مطلوب تحتانی 8/23 و 0/20 درجه سلسیوس و دمای مطلوب فوقانی 3/30 و 0/30 درجه سلسیوس برآورد شدند. در هر یک از نسبت‌های 10، 50 و 90 درصد سبز شدن بین ارقام از نظر تعداد روز بیولوژیک مورد نیاز برای سبز شدن اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد. تعداد روز بیولوژیک مورد نیاز برای سبز شدن برای 10 درصد جمعیت 4/4 روز، برای 50 درصد جمعیت 1/6 روز و برای 90 درصد جمعیت 9/7 روز برآورد شد. با استفاده از پارامترهای برآورد شده در این تحقیق و آمار هواشناسی، می‌توان زمان سبز شدن برای نسبت‌های مختلف جمعیت را پیش‌بینی کرد. This study was conducted to evaluate the response of emergence to temperature in 4 chickpea cultivars (Beauvanij, Arman, Hashem and Jam) using 12 sowing dates (one per month) under Gorgan environmental conditions (northern Iran) in 2001-2002 and 2002-2003. A dent-like function was used to quantify the response of emergence to temperature. Using this function, the cardinal temperatures (base, lower optimum and higher optimum) and biological day requirement for emergence were determined for different percentiles. Ceiling temperature was taken constantly as 39 ˚C. There was no significant difference between cultivars for cardinal temperatures of 50% population and they were estimated as 4.5, 20.2 and 29.0 ˚C, respectively. Base temperature of 3.4 and 3.0 ˚C, lower optimum of 23.8 and 20 ˚C and higher optimum of 30.3 and 30.0 ˚C were estimated for 10 and 90% populations without significant difference between cultivars. Cultivar differences for biological day requirement of emergence were not significant for 10, 50 and 90% populations. Biological day requirement was estimated as 4.4, 6.1 and 7.9 days for 10, 50 and 90% populations, respectively. Chickpea emergence could be predicted for different percentiles using estimated parameters of this study and weather data. سرعت سبز شدن، دماهای کاردینال، روز بیولوژیک Emergence rate, Cardinal temperatures, Biological day. 109 120 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-37&slc_lang=fa&sid=1 B. Torabi بنیامین ترابی ben_torabi@yahoo.com Yes Dept. of Agron., Vali-e- Asr Univ. of Rafsanjan, Rafsanjan, Iran. گروه زراعت،دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولیعصر رفسنجان A. Soltani افشین سلطانی No Dept. of Agron., Gorgan Univ. of Agric. Sci. and Nat. Resour., Gorgan, Iran. گروه زراعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان