fa اثر مصرف توأم کودهای نیتروژن و سولفات روی و کود بیولوژیک حاوی ازتوباکتر وآزوسپیریلیوم بر عملکرد و ویژگی‌های رشد کلزا (Brassica napus L.) عمومى General پژوهشي Research <span style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ansi-language: EN-CA mso-fareast-language: EN-US" dir="rtl" lang="FA">به منظور </span><span style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US" dir="rtl" lang="FA">بررسی اثر مصرف توأم کودهای نیتروژن، سولفات روی و کود بیولوژیک حاوی ازتوباکتر و آزوسپیریلیوم </span><span style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ansi-language: EN-CA mso-fareast-language: EN-US" dir="rtl" lang="FA">بر عملکرد و ویژگی‌های رشد کلزا (</span><i><span style="FONT-FAMILY: "Times New Roman","serif" FONT-SIZE: 9pt mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-font-family: Lotus mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-bidi-font-size: 10.0pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US">Brassica napus </span></i><span style="FONT-FAMILY: "Times New Roman","serif" FONT-SIZE: 9pt mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-font-family: Lotus mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-bidi-font-size: 10.0pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US">L.</span><span dir="rtl"></span><span style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ansi-language: EN-CA mso-fareast-language: EN-US" dir="rtl" lang="FA"><span dir="rtl"></span>) رقم هایولا 308، آزمایشی به­صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 87-1386 در مزرعه دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان اجرا شد. </span><span style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US" dir="rtl" lang="FA">چهار سطح کود نیتروژن (صفر، 50، 100 و 150 کیلوگرم در هکتار) به عنوان عامل اصلی و کود سولفات روی در دو سطح (صفر و 50 کیلوگرم در هکتار) و کود بیولوژیک در دو سطح (با و بدون کود بیولوژیک) به عنوان عوامل فرعی به صورت فاکتوریل در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که زیادترین و کمترین </span><span style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ansi-language: EN-CA mso-fareast-language: EN-US" dir="rtl" lang="FA">شاخص سطح برگ در مرحله گل­دهی (به ترتیب با میانگین 29/1 و 95/0) در تیمار 150 کیلوگرم در هکتار نیتروژن</span><span style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US" dir="rtl" lang="FA">+</span><span style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ansi-language: EN-CA mso-fareast-language: EN-US" dir="rtl" lang="FA"> کود سولفات روی+ کود بیولوژیک و در تیمار 50 کیلوگرم در هکتار نیتروژن، بدون کود سولفات روی و کود بیولوژیک، به­دست آمد</span><span style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US" dir="rtl" lang="FA">. بیشترین و کمترین سرعت رشد گیاه در مرحله گل­دهی (به ترتیب با میانگین 89/5 و 19/3 گرم در متر مربع در روز- درجه رشد) در تیمارهای 150 کیلوگرم نیتروژن+کود سولفات روی+کود بیولوژیک و شاهد حاصل شد. </span><span style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ansi-language: EN-CA mso-fareast-language: EN-US" dir="rtl" lang="FA">بیشترین و کمترین عملکرد دانه (به ترتیب 2568، 2468 و 543 کیلوگرم در هکتار) در تیمارهای 150 کیلوگرم نیتروژن+ (با و بدون) کود سولفات روی+ کود بیولوژیک و تیمار بدون کود (شاهد) به‌دست آمد. بیشترین و کمترین میزان روغن دانه (به ترتیب 8/42 و 3/37 درصد) در تیمار صفر کیلوگرم نیتروژن+ کود سولفات روی+ کود بیولوژیک و تیمار150 کیلوگرم نیتروژن بدون کود سولفات روی و کود بیولوژیک اندازه­گیری شد</span><span style="FONT-FAMILY: Lotus FONT-SIZE: 11pt mso-ascii-font-family: 'Times New Roman' mso-hansi-font-family: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-bidi-language: FA mso-no-proof: yes mso-ansi-font-size: 9.0pt mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US" dir="rtl" lang="FA">. با توجه به عدم وجود تفاوت معنی‌دار بین عملکرد و ویژگی‌های رشد کلزا در تیمارهای 150 و 100 کیلوگرم در هکتار نیتروژن+ کود سولفات روی+ کود بیولوژیک، به نظر می‌رسد که مصرف کود بیولوژیک حاوی ازتوباکتر و آزوسپیریلیوم با کاهش 50 کیلوگرم نیتروژن در هکتار، بدون کاسته شدن از عملکرد، باعث افزایش تولید بذر، میزان محتوای روغن و صرفه‌جویی در مصرف کود نیتروژن می‌شود. کود بیولوژیک حاوی ازتوباکتر و آزوسپیریلیوم در کنار روی و گوگرد با تولید فیتوهورمون­ها و کود نیتروژن نیز با افزایش تبدیل کربوهیدات به پروتئین، به افزایش تجمع ماده خشک و شاخص سطح برگ کمک کرده و منابع کودی را برای مدت طولانی­تری در دسترس گیاه قرار دادند. </span> In order to study the effects of simultaneous application of nitrogen (N) and ZnSO4 fertilizers and biofertilizer (Azotobacter and Azospirillum) on grain yield and growth traits of rapeseed, Hyola308 cultivar, a field experiment, with split plot factorial layout based on randomized complete blocks design with three replications, was conducted at Research Field of Faculty of Agriculture, University of Guilan, Rasht, Iran, during 2007-2008 growing season. Nitrogen fertilizer at four levels (0, 50, 100 and 150 kg/ha) were the main plot and ZnSO4 fertilizer at two levels (0 and 50 kg/ha) and biofertilizer at two levels (with and without biofertilizer) were arranged in sub-plots. Results showed that maximum and minimum leaf area indices at flowering stage (average of 1.29 and 0.95, respectively) were obtained in 150 kg/ha N+ZnSO4+ biofertilizer and in 50 kg/ha N+ no ZnSO4+ no biofertilizer treatments. Maximum and minimum crop growth rates at flowering stage (average of 5.89 and 3.19 g/m2.GDD, respectively) were obtained in 150 kg/ha N+ZnSO4+ biofertilizer and control treatments. Maximum and minimum grain yields (2568, 2468 and 543 kg/ha, respectively) were obtained in 150 kg/ha N+ with/without ZnSO4+ biofertilizer and control (no fertilizer) treatments. Maximum and minimum oil yields (42.8 and 37.3%, respectively) were measured in 0 kg/ha N+ZnSO4+ biofertilizer and 150 kg/ha N+ no ZnSO4+ no biofertilizer treatments. Since there was no significant difference between 150 and 100 kg/ha N+ZnSO4+ biofertilizer treatments in terms of impact on canola grain yield and growth traits, it seems that application of biofertilizer (Azotobacter and Azospirillum), without any reduction in yield, increased grain production and oil content and saved 50 kg/ha of N fertilizer. Biofertilizer (Azotobacter and Azospirillum), along with zinc and sulfur, produced phytohormones, and N fertilizer increased dry matter accumulation and leaf area index (by increasing carbohydrate conversion to protein), made fertilizer sources available to plants for longer periods of time. عملکرد دانه، شاخص رشد، صرفه جویی در مصرف کود Grain yield, Growth index, Savings in fertilizer use 61 71 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-52&slc_lang=fa&sid=1 N. Jafari ناهید جعفری No Dept. of Agron., College of Univ. of Guilan, Rasht, Iran. گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت M. Esfahani مسعود اصفهانی esfahani@guilan.ac.ir Yes Dept. of Agron., College of Univ. of Guilan, Rasht, Iran. گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت A. Fallah علیرضا فلاح No Soil and Water Res. Inst. (SWRI), Karaj, Iran. مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، کرج Gh. Mohsen Abadi غلامرضا محسن آبادی No Dept. of Agron., College of Univ. of Guilan, Rasht, Iran. گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت A. Kafi Ghasemi علی کافی قاسمی No Dept. of Agron., College of Univ. of Guilan, Rasht, Iran. گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت