fa ارزیابی کیفیت دانه لاین‌های تریتیکاله تحت شرایط تنش رطوبتی انتهای فصل عمومى General پژوهشي Research <p style="DIRECTION: rtl">  ایجاد ارقام متحمل به خشکی تحت شرایط اقلیمی خشک و نیمه­خشک به عنوان مهم­ترین هدف اصلاحی مطرح می­باشد. کیفیت دانه، صفت فیزیکی- شیمیایی پیچیده­ای است که عمدتاً وابسته به ژنوتیپ بوده و از محیط و برهمکنش آنها نیز تأثیر می­پذیرد. به منظور ارزیابی اثر تنش خشکی انتهای فصل بر کیفیت دانه 18 لاین تریتیکاله، شامل 9 لاین دابل­هاپلویید و 9 لاین F_7-8 به همراه دو رقم گندم نان (روشن و کویر)، دو آزمایش جداگانه (بدون تنش و با تنش خشکی) در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان طی سال­های زراعی 88-1386 اجرا شد. هر دو طرح آزمایشی تا اواسط مرحله به ساقه رفتن، به طور یکسان و همزمان آبیاری شدند و بعد از آن تنش خشکی اعمال شد. در این آزمایش، خصوصیاتی نظیر مقدار گلوتنین، گلیادین، نسبت گلیادین/گلوتنین، محتوای گلوتن خشک، حجم رسوب SDS ، محتوای پروتئین، محتوای کربوهیدرات، محتوای خاکستر، وزن حجمی دانه و عملکرد دانه ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که لاین­های تریتیکاله تحت شرایط تنش خشکی از لحاظ عملکرد دانه و ارقام گندم مورد مطالعه از لحاظ صفات مرتبط با کیفیت دانه برتری داشتند. عملکرد دانه هم‌بستگی منفی و معنی‌داری در شرایط بدون تنش با محتوای پروتئین دانه ( ^**56/0-= r ) و تحت شرایط تنش خشکی با وزن حجمی دانه ( ^**67/0-= r ) داشت. بر همین اساس‏‏‏، ممکن است ژنوتیپ­هایی با وزن حجمی دانه و محتوای پروتئین بیشتر در شرایط تنش نسبت به سایر ژنوتیپ­ها تأثیر بیشتری از خشکی ­پذیرفته باشند. به طور کلی، بر اساس نتایج پژوهش حاضر، لاین دابل­هاپلویید شماره 2 تریتیکاله تحت شرایط تنش ­خشکی آخر فصل دارای برترین کیفیت دانه و سازگاری بیوشیمیایی بوده است. </p><p>  </p> Development of cultivars better adapted to drought stress in the arid and semi arid climatic conditions is considered as a major breeding objective. Grain quality is a trait with physico-chemical complexity depending primarily on genotype, is strongly affected by environmental factors and their interactions. Effect of terminal drought stress on quality traits of 18 triticale lines, comprising of 9 doubled haploids (DH) and 9 F7-8 lines, and two bread wheat cultivars (Rowshan and Kavir), was investigated under two separate experiments (with/without drought stress) at the Research Farm of College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran, during two growing seasons of 2007-2009. Plants were grown under full irrigation until the mid-jointing stage when drought stress was applied. In this experiment, amount of glutenin, gliadin, gliadin/glutenin ratio, dry gluten content, sediment volume SDS, crude protein, carbohydrate, ash, grain test weight and grain yield were evaluated. The results showed that triticale lines performed superior to wheat cultivars under drought stress conditions considering grain yield, but wheat cultivar possessed the highest values for majority of quality traits. Grain yield had negative and significant correlation (r = - 0.56**) with grain protein content under no-stress conditions, and with grain test weight (r = - 0.67**) under stress conditions. Accordingly, genotypes with more grain test weight and protein content under stress conditions were probably affected by drought stress. and this may be due to lower of plant performance under drought stress conditions than those under normal conditions. Grain yield produced under drought stress conditions negatively and significantly correlated with dry gluten and protein under non-stress conditions. Overall, based on the results of this research, it was concluded that under drought stress conditions at the reproductive stage, DH triticale line number 2 performed superior for grain quality and biochemical adaptation to drought stress. تنش خشکی، کیفیت دانه، لاین های دابل هاپلویید Drought stress, Grain quality, Doubled haploid lines 85 98 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-54&slc_lang=fa&sid=1 A. Akbarian ابوالقاسم اکبریان No Dept. of Agron. and Plant Breed., College of Agric., Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان A. Arzani احمد ارزانی a_arzani@cc.iut.ac.ir Yes Dept. of Agron. and Plant Breed., College of Agric., Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. Salehi مریم صالحی No Dept. of Agron. and Plant Breed., College of Agric., Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان