fa تأثیر تراکم بوته و کود نیتروژنه بر عملکرد گل خشک و میزان اسانس بابونه (Matricaria chamomilla) عمومى General كاربردي Applicable بابونه یکی از گیاهان دارویی با ارزش است که به‌عنوان ادویه و داروی گیاهی استفاده می‌شود. رعایت جنبه‌های به‌زراعی نقش مهمی در افزایش ویژگی‌های کمی و کیفی این گیاه دارویی دارد. مدیریت کود یک عامل مهم در موفقیت کشت گیاهان دارویی است و می-تواند آثار مطلوبی بر شاخص‌های کمی و کیفی گیاه داشته باشد. این تحقیق به منظور بررسی اثر تراکم بوته و کود نیتروژنه بر عملکرد گل خشک و میزان اسانس بابونه (Matricaria chamomilla) با استفاده از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. کود نیتروژنه خالص از منبع اوره در سه سطح (صفر، 100 و 200 کیلوگرم در هکتار) و سطوح تراکم به سه صورت (6/28، 40 و 7/66 بوته در مترمربع) اعمال شد. نتایج به‌دست آمده نشان داد که بیشترین عملکرد تک بوته در حداقل تراکم (6/28 بوته در مترمربع) و با مصرف 100 کیلوگرم در هکتار نیتروژن تولید شد. حداکثر تولید گل خشک و درصد اسانس گیاه بابونه به‌ترتیب به میزان 1/474 کیلوگرم در هکتار و 2/0 درصد، از فاصله خطوط کاشت 25 سانتی‌متر و فاصله ثابت بین بوته 10 سانتی‌متر (40 بوته در مترمربع) با کاربرد 100 کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار حاصل شد. Chamomile is a valuable medicinal plant and is used as spice and herbal medicine. Application of agronomical methods has important role in increasing quantitative and qualitative traits of this medicinal plant. Fertilizer management is an important factor in successful cultivation of medicinal plants, which could have positive effects on their quantitative and qualitative indices. This experiment was conducted in order to determine the effects of plant density and nitrogen (N) fertilizer on dry flower yield and essential oil content of chamomile (Matricaria chamomilla) using factorial randomized complete blocks design with three replications. Three N rates from urea source (0, 100 and 200 kg/ha) and three plant densities (28.6, 40 and 66.7 plants per m2) were considered. The results showed that the highest single plant yield was produced in the lowest plant density (28.6 plants per m2) and application of 100 kg/ha N. The highest dry flower yield of 474.1 kg/ha and essential oil content of 0.2% was produced in 25 cm row width and fixed plant spacing of 10 cm (40 plants per m2) and application of 100 kg/ha N. Medicinal plants, Plant density, Flower yield. 105 114 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-73&slc_lang=fa&sid=1 Gh. Sharafi قدرت‌اله شرفی godratsharafi@yahoo.com Yes Dept. of Agron., Islamic Azad Univ., Khorramabad Branch, Khorramabad, Iran. گروه زراعت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خرم آباد A. Khorgamy علی خورگامی No Dept. of Agron., Islamic Azad Univ., Khorramabad Branch, Khorramabad, Iran. گروه زراعت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خرم آباد M. Rafiee مسعود رفیعی No Agric. and Natur. Resour. Res. Center of Lorestan, Khorramabad, Iran مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، خرم آباد SH. Ahmadi شهلا احمدی No Razi Herbal Medicines Res. Center, Lorestan Univ., of Medicine Res. Center, Lorestan Univ. of Medi. Sci., Khorramabad, Iran. مرکز تحقیقات داروهای گیاهی رازی، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد GH. Bour قباد بور No Dept. of Agron., Islamic Azad Univ., Khorramabad Branch, Khorramabad, Iran. گروه زراعت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خرم آباد