fa پدیده‌شناسی درختان میوه بومی در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران عمومى General كاربردي Applicable پدیده‌شناسی (فنولوژی) یکی از موضوعات مهم در علم بوم‌شناسی است که به مطالعه مراحل مختلف دوره زندگی گیاهان (پدیده‌های حیاتی) و ارتباط آن با شرایط اقلیمی و اکولوژیکی می‌پردازد. در این پژوهش پدیده‌شناسی 5 گونه از درختان میوه متعلق به تیره Rosaceae شامل بادام، گیلاس، زردآلو، آلو و گلابی در کلکسیون درختان میوه بومی در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران به‌مدت 5 سال (1383 تا 1387) مطالعه شد. از هر گونه 10 پایه انتخاب و پدیده‌های حیاتی مربوط به برگ، گل و میوه از نیمه دوم بهمن‌ماه هر سال تا اوایل آذرماه سال بعد با فواصل زمانی مشخص ثبت شد. پس از تبدیل زمان بروز پدیده‌ها به گذشت روز از ابتدای سال و تجزیه و تحلیل آماری داده‌ها مشخص شد که اختلاف معنی‌داری در ظهور پدیده‌های حیاتی بین گونه‌های مختلف وجود دارد. زودترین و دیرترین زمان ظهور برگ، گل و میوه به‌ترتیب مربوط به بادام و گیلاس بود. بیشترین و کمترین زمان استقرار پدیده‌های حیاتی مربوط به برگ و گل نیز به‌ترتیب متعلق به گونه‌های بادام و گیلاس بود. هم‌چنین پس از بررسی همبستگی بین زمان وقوع پدیده‌های حیاتی با فاکتورهای اقلیمی (دما و بارندگی) مشخص شد که ارتباط معنی‌داری بین برخی فاکتورهای اقلیمی با برخی پدیده‌های حیاتی در تعدادی از گونه‌های مورد مطالعه وجود دارد. Phenology, as one of the most important subjects of ecology, is the study of periodic plant life cycle events and how these are influenced by variations in climate and ecological conditions. In this research, phonological observations of 5 species (Prunus dulcis, Prunus avium, Prunus armeniaca, Pyrus communis, Prunus domestica) were studied in Iranian orchard of National Botanical Garden of Iran during the years 2004-2008. Ten trees were selected for each species and leaf, flower and fruit phenology were recorded from second decade of February to end decade of November. Occurrence time of phenomena was converted to its interval from first day of the year. Statistical analysis of occurrence time of phenomena showed that there are significant differences between the studied species. Soonest and latest occurrence time of phenomena and their sustainability were observed in P. duclis and P. avium, respectively. Based on study of correlation between climate factors (temperature and precipitation) and occurrence time of phenomena, significant correlations were found in some species. پدیده های حیاتی، تیره رز، کلکسیون درختان میوه بومی، فاکتورهای اقلیمی، همبستگی Climatic factors, Collection of native fruit trees, Correlation, Life phenomena, Rosaceae. 205 216 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-96&slc_lang=fa&sid=1 P. Panahi پریسا پناهی panahi@rifr-ac.ir Yes Res. Institute of Forests & Rangelands, Tehran, Iran. موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران M. Hasaninejad مریم حسنی‌نژاد No Res. Institute of Forests & Rangelands, Tehran, Iran. موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران M. Pourhashemi مهدی ورهاشمی No Res. Institute of Forests & Rangelands, Tehran, Iran. موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران