fa تأثیر تلقیح بذر با باکتری سودوموناس و قارچ مایکوریزا بر عملکرد کمی و کیفی دو رقم ذرت علوفه ای عمومى General پژوهشي Research به منظور بررسی تأثیر مایه تلقیح باکتری سودوموناس فلورسنس جدایه 93 و قارچ گلوموس اسکولنتوم بر عملکرد کمی و کیفی دو رقم ذرت علوفه‌ای ۷۰٤SC و ٦٤٧SC، آزمایشی در سال زراعی 89-1388 در مزرعه پژوهشی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار انجام شد. آزمایش با چهار تیمار کودی (کود شیمیایی فسفر، تلقیح بذر با قارچ میکوریزای گلوموس اسکولنتوم، تلقیح بذر با باکتری سودوموناس فلورسنس جدایه 93، تلقیح بذر با ترکیبی از باکتری سودوموناس و قارچ میکوریزا) و دو رقم ذرت علوفه‌ای (سینگل کراس ۷۰٤ و سینگل کراس رقم ٦٤٧) انجام شد. عدم استفاده از کود شیمیایی فسفر و عدم تلقیح بذر به عنوان شاهد در نظر گرفته شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که ارتفاع و سطح برگ بوته، عدد اسپد و عملکرد بیولوژیک بوته‌ها تحت تأثیر معنی‌دار برهمکنش رقم× تیمار کودی قرار گرفت. ارتفاع بوته(30/249 سانتی متر)، عدد SPAD (30/52) و عملکرد بیولوژیک (51/251 گرم ماده خشک) رقم 704 در تیمارهای استفاده از فسفر شیمیایی به تنهایی و تیمار ترکیبی قارچ و باکتری بیشترین مقدار را داشت. بیشترین سطح برگ بوته به ترتیب مربوط به تیمار کود شمیایی فسفر و ترکیب قارچ و باکتری بود. بیشترین میزان قابلیت هضم ماده خشک (37/77 درصد) و پروتئین خام (61/12 درصد) مربوط به تیمار ترکیبی قارچ و باکتری بود. در حالی که بیشترین میزان فیبر در تیمار شاهد (41/54 درصد) و کمترین میزان در تیمار ترکیبی قارچ و باکتری (38/34 درصد) به‌دست آمد. هم‌چنین از نظر صفات مورد اندازه‌گیری، رقم سینگل کراس ۷۰۴ نسبت به رقم 647 برتری داشت. بنابراین، برای کاهش استفاده از کودهای فسفره و افزایش عملکرد کمی و کیفی علوفه ذرت پیشنهاد می‌شود که از کاربرد تلفیقی باکتری سودوموناس فلورسنس و قارچ گلوموس اسکولنتوم در کشت ذرت سینکل کراس 704 استفاده شود. In order to investigate the effect of Pseudomonas fluorescence strain 93 bacteria and Glomus esculentum fungus on quantitative and qualitative yield of two forage corn cultivars, an RCBD based factorial field experiment with three replications was conducted at the Agricultural Research Station of the University of Guilan in 2008. Treatments were considered as phosphorus chemical fertilizer, seed inoculation with Glomus esculentum mycorrhiza fungus, seed inoculation with Pseudomonas fluorescence strain 93 bacteria, seed inoculation with Pseudomonas fluorescence strain 93 bacteria and Glomus esculentum mycorrhiza fungus, and two corn cultivars (SC704 and SC647). No application of chemical fertilizer and microorganisms was considered as control. Results of ANOVA showed that plant height and leaf area, plant SPAD value, and plant biological yield were affected by cultivar × fertilizer interaction, significantly. The highest plant height (249.30 cm), SPAD value (52.30), and biological yield (251.51 g/plant) were related to cultivar SC704 which treated with chemical phosphorous fertilizer or inoculated with bacteria-fungus combination. The maximum plant leaf area was achieved in chemical phosphorous fertilizer followed by application of both bacteria and fungus treatments. Inoculation with both bacteria and fungus also resulted to highest dry matter digestibility (77.37 %) and crude protein (12.61 %). However, the highest (54.41 %) and lowest (34.38 %) crude fiber was related to control and bacteria-fungus combination treatments, respectively. Among two cultivars used in the experiment, SC704 was superior according to examine crop traits. Therefore, it could be expected that inoculating the seeds of SC704 corn cultivar with Pseudomonas fluorescence- Glomus esculentum combination resulted to reduce the use of phosphorus fertilizers and increase in the quality and quantity of forage corn. ذرت علوفه ای، باکتری سودوموناس، قارچ مایکورایزا، قابلیت هضم علوفه Pseudomonas bacteria, Corn forage, Biological yield, Glomus mycorrhiza. 13 24 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-99&slc_lang=fa&sid=1 M. Pourebrahimi محیل پورابراهیمی No College of Agric. Sci., Univ. of Guilan, Rasht, Iran دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان M. Zavareh محسن زواره mzavareh@guilan.ac.ir Yes College of Agric. Sci., Univ. of Guilan, Rasht, Iran دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان S. M. R. Ehteshami سید محمد رضا احتشامی No College of Agric. Sci., Univ. of Guilan, Rasht, Iran دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان