fa تأثیر کود نیتروژن بر عملکرد و کیفیت سه رقم سورگوم علوفه ای در شرایط آب و هوایی شهرستان رشت عمومى General پژوهشي Research به منظور بررسی تأثیر کود نیتروژن بر عملکرد و کیفیت سه رقم سورگوم علوفه‌ای آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک-های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1389 در شهرستان رشت به مرحله اجرا گذاشته شد. تیمارهای آزمایش سه رقم اسپیدفید، پگاه و KFS2 در چهار سطح کود نیتروژن صفر (شاهد)، 50، 100 و 150 کیلوگرم نیتروژن خالص از منبع اوره بودند. صفات گیاهی مورد ارزیابی شامل عملکرد علوفه خشک و تر، وزن خشک ساقه، وزن خشک برگ، درصد پروتئین، درصد ماده خشک قابل هضم، درصد خاکستر و فیبر غیرمحلول در شوینده اسیدی (ADF) بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان‌دهنده تأثیر معنی‌دار کود نیتروژن بر عملکرد علوفه و صفات کیفی بود. هم‌چنین رقم نیز بر عملکرد علوفه، درصد پروتئین، درصد ماده خشک قابل هضم و فیبر غیرمحلول در شوینده اسیدی تأثیر معنی‌دار داشت. نتایج نشان داد بیشترین میزان عملکرد علوفه تر (155887 کیلوگرم در هکتار) و خشک (43080 کیلوگرم در هکتار) در به‌کارگیری 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و رقم KFS2 بود. بنابراین با توجه به نتایج این آزمایش به منظور افزایش عملکرد علوفه تر و خشک، درصد ماده خشک قابل هضم و ADF کمتر رقم KFS2 با سطح کودی 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در شرایط آب و هوایی شهرستان رشت پیشنهاد می‌شود و اگر هدف کیفیت بهتر علوفه باشد رقم پگاه با سطح کودی 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار پیشنهاد می‌شود. In order to investigate effect of nitrogen fertilizer on yield and quality of three forage sorghum cultivars under Guilan climatological conditions a field study was conducted in 2010 cropping season at Rasht. A randomized complete block design with factorial arrangement with three replications was used. Treatment consisted of four levels of nitrogen fertilizer (0, 50, 100 and 150 kg N ha-1 from urea source) along with three sorghum cultivars (Pagha, Esphidfid, KSF2). Plant characteristics measured were forage yield of dry and forage yield, Stem dry weight, leaf dry weight, Plant height, stem diameter, Crude protein, Dry matter digestibility, Total ash and Acid detergent fiber were calculated. The result showed that nitrogen fertilizer had significant effects on forage yield and quality traits also cultivars had significant effects on forage yield, protein percentage, total dry matter, and Acid detergent fiber (ADF). Maximum forage yield (dry and fresh weight) in sorghum was obtained with 150 kg N ha-1 and KSF2 cultivar. Based on the results obtained from this study in order to increasing forage yield, dry matter percentage and minimum ADF was obtained in KSF2 cultivar should be applied with 100 kg N ha-1 in condition Rasht reign and If our objective is forage quality, was suggested Pagha cultivar with 150 kg N ha-1 in Rasht reign conditions. پروتئین، درصد ماده خشک قابل هضم، سورگوم علوفه ای، عملکرد، نیتروژن Dry matter percentage, Forage sorghum, Nitrogen, Protein, Yield. 37 48 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-101&slc_lang=fa&sid=1 G. Ahmadi گیلوا احمدی مطلق No College of Agric., Sci., Univ. Gulian, Rasht, Iran. دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان M. Majidian مجید مجیدیان ma_majidian@guilan.ac.ir Yes College of Agric., Sci., Univ. Gulian, Rasht, Iran. دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان GH. Mohsenabadi غلامرضا محسن آبادی No College of Agric., Sci., Univ. Gulian, Rasht, Iran. دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان A. Fuman عزیز فومن No Seed and Plant Improv. Instit., Karaj, Iran. موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج A. Aalami علی اعلمی No College of Agric., Sci., Univ. Gulian, Rasht, Iran. دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان