fa بررسی تاثیر کشت مخلوط افزایشی لوبیا در مهار علف های هرز مزرعه ذرت و اثرات آن بر عملکرد و کارایی استفاده از زمین عمومى General پژوهشي Research کاهش مصرف علف‌کش‌ها یکی از اهداف کشاورزی مدرن است. کشت مخلوط یکی از راه‌های کاهش رشد و پتانسیل تولیدی علف-های هرز و حفظ باروری سیستم‌های کشاورزی است. هدف این پژوهش، بررسی اثر کشت مخلوط افزایشی لوبیا و ذرت بر مهار علف-های‌هرز، عملکرد و کارایی استفاده از زمین بود. آزمایش در سال زراعی 1389 و در ایستگاه تحقیقاتی دانشگاه بوعلی سینا اجرا شد. طرح آزمایشی مورد استفاده بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار و پنج تیمار بود. MWI: تداخل تمام فصل علف‌های هرز با ذرت، MWF: عاری از علف‌های هرز در تمام فصل رشد و کشت‌های مخلوط افزایشی MP6: 6 بوته لوبیا با کشت خالص ذرت، MP12: 12 بوته لوبیا با کشت خالص ذرت و MP18: 18 بوته لوبیا با کشت خالص ذرت، تیمارهای آزمایشی بودند. اثر تیمارهای آزمایشی بر عملکرد دانه ذرت و عملکرد کل در سطح احتمال 1% معنی‌دار شد. بیشترین عملکرد دانه ذرت (803 گرم در متر مربع) در تیمار MWF مشاهده شد، ولی بالاترین عملکرد کل سیستم (813 گرم در متر مربع) در تیمار MP18 به‌دست آمد که با تیمار MWF در یک سطح آماری قرار گرفت. هم‌چنین، اثر تیمارهای آزمایشی بر صفات طول بلال، تعداد دانه در بلال و تراکم و زیست توده علف‌های‌هرز معنی‌دار شد. به‌طوری‌که، با افزایش تراکم لوبیا در مزرعه ذرت، طول بلال و تعداد دانه در بلال افزایش ولی تراکم و زیست توده علف‌های‌هرز کاهش یافت. تیمار MP18 کمترین تراکم و زیست توده علف‌های هرز و بیشترین میزان نسبت برابری زمین (05/1) را داشت. بنابراین، تنها با افزودن 18 بوته لوبیا در متر مربع به مزرعه ذرت و بدون کنترل علف‌های‌هرز، ضمن دست‌یابی به عملکرد اقتصادی بیشتر، کارایی استفاده از زمین نیز افزایش می‌یابد. Reduction of herbicide consumption is one of the goals of modern agriculture. Intercropping is an option to reduce growth and reproductive potential of weeds while maintaining agricultural system productivity. The objective of this study was to evaluate the effects of bean and maize intercropping on weed control, economical yield of system and land use efficiency. Experiment was done at the Research Station of Bu – Ali Sina University in 2010 growing season. A completely randomized block design with three replications was used. MWI, MWF, MP6, MP12 and MP18 were submitted to the five treatments: no weeding, weeding, and additive intercropping of 6, 12 and 18 plant of bean with pure stand of maize. The effects of experimental treatments were significant (p<0.01) for grain yield of maize (GYM) and total yield of system (TYS). Maximum GYS (803 g m-2) was revealed at MWF treatment, but the highest value of TYS (813 g m-2) without significant difference with MWF treatment, was observed at MP18 treatment. Also, the traits of ear length, number of seed/ear and weed density and biomass were affected significantly by experimental treatments. Since, with increasing bean density inter the maize field, ear length and number of seed/ear increased, but weed density and biomass decreased. The minimum values of weed density and biomass and the highest value of LER (1.05) belonged to the MP18 treatment. Hence, it can be concluded that with adding only 18 bean plant m-2 and without weeding neither economical yield of system nor land use efficiency increased. لگوم، غله، کشت مخلوط ردیفی، عملکرد نسبی، نسبت برابری زمین Legume, Cereal, Row intercropping, Relative yield, Land equivalent ratio. 89 99 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-105&slc_lang=fa&sid=1 J. Hamzei جواد حمزه‌ئی j.hamzei@basu.ac.ir Yes College of Agric., Bu-Ali Sina Univ., Hamedan, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان. N. Ghamari Rahim نسرین قمری رحیم No College of Agric., Bu-Ali Sina Univ., Hamedan, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان.