fa تأثیر مقادیر مختلف نیتروژن و بقایای گیاهان ذرت، کلزا، آفتابگردان و گندم بر عملکرد و کارایی مصرف نیتروژن در گندم عمومى General پژوهشي Research به منظور بررسی اثر مقادیر مختلف نیتروژن و بقایای گیاهی بر رشد، عملکرد و کارایی مصرف نیتروژن در گندم، آزمایشی در سال زراعی 90-1389 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز (منطقه باجگاه) به‌صورت کرت‌های دو بار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 4 تکرار انجام شد. تیمار‌ها شامل نیتروژن (45، 90، 135 و180 کیلوگرم در هکتار) به‌عنوان عامل اصلی، نوع بقایای گیاهی (بدون بقایا، ذرت، کلزا، آفتابگردان و گندم) به‌عنوان عامل فرعی و مقدار بقایا (25 و 50 درصد وزن بقایا) به‌عنوان عامل فرعی فرعی بود. نتایج نشان داد که اثر مقادیر نیتروژن، نوع و میزان بقایای گیاهی بر ارتفاع بوته، عملکرد و اجزای عملکرد، و کارایی مصرف نیتروژن معنی‌دار بود. بیشترین میزان عملکرد دانه و اجزای عملکرد در سطح 180 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و بیشینه کارایی مصرف نیتروژن در سطح 45 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به‌دست آمد. با افزایش میزان بقایا از 25 به 50 درصد کلیه صفات به‌جز ارتفاع بوته و تعداد سنبله در واحد سطح کاهش یافت. بیشینه عملکرد دانه گندم و کارایی مصرف نیتروژن در تیمار بدون بقایا به‌دست آمد و کاربرد بقایا، باعث کاهش معنی‌داری در این صفات شد که این کاهش در تیمار بقایای آفتابگردان در مقایسه با سایر بقایای گیاهی کمتر بود. In order to evaluate the effect of different rates of nitrogen (N) and corn, rapeseed, sunflower and wheat residues on plant height, biological and grain yield and N use efficiency of wheat, an experiment was conductedduring 2010-2011 at Agricultural College of Shiraz University. The experimental design was split-split plot based on RCBD with four replications. Treatments were N (45, 90, 135 and 180 kg ha-1) as main factor, type of plant residues (no residues, corn, rapeseed, sunflower and wheat) as sub factor and rates of crop residues (25 and %50) as sub-sub factor. Results indicated that rates of N, types and rates of crop residues had significant effects on plant height, yield components, biological and grain yields, and N use efficiency. The highest yield components, grain yield and N use efficiency were achieved by 180 and 45 kg ha-1 N, respectively. Increasing the rate of residues from 25 to %50, decreased all of traits except plant height and spikes per m2. The highest grain yield was obtained from no residues treatment. Wheat grain yield significantly decreased with residues incorporation and this reduction was lowest with sunflower residues. بقایای گیاهی، اجزای عملکرد، عملکرد دانه، گندم، کارایی مصرف نیتروژن Plant residues, Yield components, Grain yield, Wheat, Nitrogen use efficiency. 181 191 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-113&slc_lang=fa&sid=1 A. Keshavarz Nejad Ghadikolaei عسل کشاورزنژاد قادیکلایی No College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز S. A. Kazemeini سید عبدالرضا کاظمینی kazemein@shirazu.ac.ir Yes College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز M. J. Bahrani محمد جعفر بحرانی No College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز