fa بررسی تغییرات تجمع برخی تنظیم کننده‌های اسمزی معدنی و آلی در ارقام مختلف چغندرقند (Beta vulgaris L.) تحت تنش شوری عمومى General پژوهشي Research این آزمایش به منظور مطالعه تنظیم‌کننده‌های اسمزی چغندرقند تحت تنش شوری و تعیین بهترین روش جهت غربال ارقام متحمل و حساس، در سال زراعی 1389-1388، در گلخانه دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اجرا شد. تعداد سه رقم چغندرقند (1BR، جلگه و رسول)، تحت سه سطح شوری از منبع کلرید‌سدیم (NaCl)، شامل شاهد (صفر)، 100 و 200 میلی‌مولار به صورت فاکتوریل با طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که با افزایش شوری، وزن خشک ریشه و اندام هوایی و سطح برگ به طور معنی‌داری کاهش یافت (01/0P ≤). با افزایش شوری، محتوای نسبی آب برگ (RWC) و مقدار پتاسیم کاهش نشان دادند. درصورتی که، صفاتی هم‌چون نفوذپذیری نسبی غشاء (RMP)، محتوای سدیم، پرولین و قندهای محلول در برگ‌های تمام ارقام، افزایش یافتند. ارزیابی تحمل و حساسیت ارقام با استفاده از شاخص حساسیت به تنش (SSI) نشان داد که در غلظت 200 میلی‌مولار کلرید‌سدیم، ارقام رسول، 1 BRو جلگه به ترتیب متحمل، نیمه‌متحمل و حساس بودند. با توجه به نتایج هم‌بستگی صفات وزن خشک ریشه دارای بیشترین هم‌بستگی معنی‌دار با شاخص حساسیت به تنش بوده بنابراین در شرایط تنش شوری، وزن خشک ریشه در مرحله گیاهچه‌ای می‌تواند به عنوان معیار مناسبی جهت انتخاب ارقام متحمل مورد استفاده قرار گیرد. This experiment was performed to study osmoregulators in sugar beet under salinity stress, and determine the best method for screening of tolerant and susceptible cultivars, in the greenhouse of Shahid Chamran University of Ahvaz during 2009-2010 growing season. Three sugar beet cultivars (BR1, Jolgeh & Rassoul) were grown under three salinity levels including control (Zero), 100 and 200 mM NaCl using factorial experiment based on randomized complete block design with three replicates. The results showed that by increasing salinity, root and shoot dry weight and leaf area decreased significantly (P≤0.01). As salinity increased, leaf relative water content (RWC) and potassium amount decreased. While characters such as relative membrane permeability (RMP), sodium content, proline, and total soluble sugar increased in leaves of all three cultivars. Evaluation of tolerance and susceptibility of cultivars based on stress susceptibility index (SSI) showed that, in 200 mM sodium chloride treatment, cultivars Rassoul, BR1 and Jolgeh were tolerant, semi-tolerant, and susceptible, respectively. With regard to results the correlation of traits showed that, root dry weight had highest correlation with SSI under salinity stress conditions, so root dry weight could be used as an appropriate criterion for selection of tolerant cultivars at seedling stage. پرولین، چغندرقند، محتوای نسبی آب برگ، نسبت پتاسیم به سدیم، نفوذپذیری نسبی غشا Proline, Sugar beet, Relative water content, Ratio of potassium to sodium, Relative membrane permeability 217 231 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-116&slc_lang=fa&sid=1 N. Assadi Nassab نفیسه اسدی نسب nafisehasadi@gmail.com Yes College of Agric., Shahid Chamran Univ.of Ahvaz, Ahvaz, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز P. Hassibi پیمان حسیبی No College of Agric., Shahid Chamran Univ.of Ahvaz, Ahvaz, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز H. Roshanfekr حبیب اله روشنفکر No College of Agric., Shahid Chamran Univ.of Ahvaz, Ahvaz, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز M. Meskarbashee موسی مسکرباشی No College of Agric., Shahid Chamran Univ.of Ahvaz, Ahvaz, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز