fa اثر غلظت و زمان محلول‌پاشی کود نیتروژن به عنوان مکمل تغذیه خاکی بر انتقال مجدد ماده خشک و عملکرد دانه و روغن کلزا (Brassica napus L.) عمومى General پژوهشي Research به منظور بررسی اثر غلظت و زمان محلول‌پاشی کود نیتروژن به عنوان مکمل تغذیه خاکی بر انتقال مجدد ماده خشک و عملکرد دانه و روغن کلزا رقم هایولا 401، آزمایشی به صورت بلوک‌های کامل تصادفی با 16 تیمار و سه تکرار در دو سال زراعی 1389-1387 در مؤسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) انجام شد. دراین آزمایش غلظت نیتروژن (از منبع اوره) در دو سطح (5 و 10 در هزار) و در هفت زمان محلول‌پاشی شامل: 1- مرحله 6 تا 8 برگی2- ساقه‌رفتن 3- قبل از گلدهی 4- مرحله 6 تا 8 برگی + ساقه‌رفتن، 5- مرحله 6 تا 8 برگی + قبل از گلدهی، 6- ساقه‌رفتن + قبل از گلدهی، 7- مرحله 6 تا 8 برگی + ساقه‌رفتن + قبل از گلدهی همراه با دو تیمار شاهد شامل بدون مصرف کود نیتروژن و کوددهی متداول خاکی به صورت در زمان کاشت، در زمان ساقه‌رفتن و قبل از گلدهی به میزان 180 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار منظور شدند. نتایج به دست آمده نشان داد که محلول‌پاشی با غلظت 10 در هزار در مرحله 8-6 برگی+ساقه‌رفتن + قبل از گلدهی، بیشترین انتقال مجدد ماده خشک (2/612 گرم در متر مربع)، میزان فتوسنتز جاری (3074 گرم در متر مربع) و عملکرد دانه (2/3686 کیلوگرم در هکتار) را دارا بود. محاسبه ضرایب رگرسیون نشان داد که انتقال مجدد ماده خشک رابطه خطی و مثبتی را با عملکرد دانه داشت (**95/0=r2). براساس نتایج این آزمایش به نظر می‌رسد که محلول‌پاشی ده در هزار نیتروژن در مرحله 8-6 برگی+ ساقه‌رفتن + قبل از گلدهی و مرحله ساقه‌رفتن + قبل از گلدهی باعث افزایش انتقال مجدد ماده خشک و عملکرد دانه و روغن می‌شود. In order to evaluate the effect of concentration and time of foliar spraying of nitrogen fertilizer as complementary of soil nutrition on dry matter remobilization and seed and oil yield of rapeseed (Hyola401), an experiment was conducted in complete randomized block design with 16 treatments and three replications in two years (2008-2010) in Rice Research Institute of Iran (Rasht). In this experiment, nitrogen concentration (from urea source) at two levels (5 and 10 ppm) and application time in seven levels including 1-seedling stage at 6-8 leaves 2: beginning of stem elongation, 3: prior to flowering, 4: 6-8 leaves + stem elongation, 5: 6-8 leaves + prior to flowering, 6: stem elongation+ prior to flowering, 7: 6-8 leaves + stem elongation+ prior to flowering plus two control treatments including zero nitrogen fertilizer and conventional fertilization (180 kg.ha-1) at seed sowing, stem elongation and prior to flowering in equal rates, were considered. Results showed that foliar application of nitrogen (10 ppm) in 6-8 leaves+stem elongation+prior to flowering stage had the highest dry matter remobilization (612.2 g.m-2), current rate of photosynthesis (3074 g.m-2), and grain yield (3686.2 kg.ha-1). Calculation of regression coefficients showed that dry matter remobilization had linear and positive relationship with grain yield (r2=0.95**). According to the results of the present experiment, it seems that foliar application of nitrogen (10 ppm) at 6-8 leaves + stem elongation+ prior to flowering stage and stem elongation+ prior to flowering stage increases dry matter remobilization, seed and oil yields. انتقال مجدد ماده خشک، کلزا، محلول پاشی نیتروژن مکمل Dry matter remobilization, Rapeseed, Nitrogen supplement spraying. 53 66 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-124&slc_lang=fa&sid=1 M. Rabiee محمد ربیعی rabiee_md@yahoo.co.uk Yes Rice Research Institute of Iran, Rasht, Iran. مؤسسه تحقیقات برنج کشور، رشت P. Tousi پری طوسی No College of Agric., Univ. of Urmia, Urmia, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه M. Esfahani مسعود اصفهانی No College of Agric., Univ. of Guilan, Rasht, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان