fa بررسی طول دوره پر شدن دانه و عملکرد ارقام تریتیکاله در تاریخ کاشت‌های مختلف در منطقه اهواز عمومى General پژوهشي Research به منظور بررسی اثر تاریخ کاشت بر میزان عملکرد دانه و روند پر شدن دانه در ارقام تریتیکاله، آزمایشی در سال زراعی 89- 1388 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه رامین ملاثانی واقع در شمال شرقی اهواز به‌صورت بلوک‎های نواری در چهار تکرار به اجرا درآمد. تیمارهای تاریخ کاشت شامل 20 آبان و 14 آذرماه و تیمارهای رقم شامل 13 رقم جدید تریتیکاله به نام‎های ET.79-3، ET.79-4، ET.79-17،ET.82-8، ET.82-15، ET.82-1، ET.83-20، ET.84-5، ET.84-8، ET.84-15،ET.85-7 ، ET.85-9 و رقم ژوانیلو-92 به‌عنوان رقم شاهد بودند. نتایج نشان داد که تاریخ کاشت تأثیر معنی‌داری بر طول دوره کاشت تا پنجه دهی، طول دوره کاشت تا سنبله دهی و میزان کلروفیل داشت. بین ارقام تفاوت معنی‌داری در ارتفاع بوته، طول سنبله، طول دوره کاشت تا سنبله دهی و میزان کلروفیل مشاهده شد. تاریخ کاشت اول با طول دوره پر شدن 13/34 روز از سرعت پر شدن پایین‌تری 26/1 نسبت به تاریخ کاشت دوم برخوردار بود. در تاریخ کاشت دوم به‌علت برخورد بیشتر با گرمای هوا طول دوره پر شدن دانه به 5/25 روز کاهش پیدا کرد، ولی در عوض به‌علت مناسب بودن درجه حرارت سرعت پر شدن دانه به 51/1 میلی‌گرم در روز افزایش پیدا کرد. بنابراین یکی از راهکارهای افزایش وزن هزار دانه و عملکرد استفاده از ارقامی است که با تحمل به گرما و تنش‌های محیطی آخر فصل قادر باشند با فتوسنتز بیشتر طول دوره پر شدن خود را افزایش دهند. ارقام ,ET.79-3 ET.82-16 و ژوانیلو-92 در تاریخ کاشت دیرتر (14 آذر) و ارقام ET.84-5 و ET.79-17 در تارخ کاشت زودتر (20 آبان) بیشترین عملکرد دانه را تولید کردند. In order to study the effect of sowing date on grain yield and grain-filling duration of triticale cultivars, an experiment was conducted based on strip-plot experiment with four replicates at Ramin Agricultural Research and Educational Center (RAREC) during 2009-10. The sowing date treatments were November, 10th (Aban, 20th) and December, 4th (Azar, 14th) and the cultivars include: ET.79-3،ET.79-4،ET.79-17،ET.82-8،ET.82-15،ET.82-1،ET.83-20،ET.84-5،ET.84-8،ET.84-15،ET.85-7، ET.85-9, and Govanilo -91. Results showed that the sowing date had significant effect on the duration from planting to tillering, the duration from planting to spiking, and the amount of chlorophyll. There were significant differences between the cultivars for plant height, spike height, the duration from planting to spiking, and the amount of chlorophyll. The first sowing date with 34.13-day duration of grain-filling had lower filling rate in comparison to the second sowing date. In the second planting date, due to more heat, the during of grain-filling period was reduced to 25.5 days. Nevertheless, as a result of the proper temperature at the region, grain-filling rate increased to 1.51 mg/day. Therefore, in order to increase the grain-yield and 1000 –seed-weight, one possible way is to use the cultivars which, along with the heat-stress tolerance, are capable of increasing the duration of grain-filling through increasing their photosynthesis. As a result, ET.79-3, ET.82-16, and Javanilo-92 cultivars in late-sowing time (Dec, 4th) and ET.84-5 and ET.79-17 in early-sowing (Nov, 10th) showed to have maximum grain yield. سرعت پر شدن دانه، تاریخ کاشت، مدت پر شدن دانه، عملکرد Grain-filling rate, Sowing date, Duration of grain-filling, Yield. 161 171 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-133&slc_lang=fa&sid=1 K. Rafiee کبری رفیعی No Ramin Agric. and Natur. Resour. Univ., Ahvaz, Iran. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان S.A. Siadat سید عطاءاله سیادت No Ramin Agric. and Natur. Resour. Univ., Ahvaz, Iran. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان K. Alemi-Saied خلیل عالمی سعید No Ramin Agric. and Natur. Resour. Univ., Ahvaz, Iran. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان A.R. Ebdali علیرضا ابدالی No Ramin Agric. and Natur. Resour. Univ., Ahvaz, Iran. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان K. Yousefi خاتون یوسفی kh.yosefi@yahoo.com Yes Shahid Bahonar Univ. of Kerman, Kerman, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان M. Naghi-Zadeh مهدی نقی زاده No Ramin Agric. and Natur. Resour. Univ., Ahvaz, Iran. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان