fa اثر تنش خشکی بر خصوصیات نخل و شاخص‌های کمی و کیفی میوه خرمای رقم سایر عمومى General پژوهشي Research یکی از مهم‌ترین تنش‌های فراروی گیاهان، تنش خشکی است که وقوع آن در مراحل رشد اثرات یکسانی ندارد. این پدیده در سال‌های اخیر بسیاری از محصولات کشاورزی از جمله درختان خرما را تحت تأثیر قرار داده است. به منظور شناخت مراحل بحرانی و حساس رشد درخت خرمای رقم سایر در برابر تنش خشکی، آزمایشی 4 ساله در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 6 تیمار شامل یک تیمار آبیاری در تمام فصول به عنوان شاهد و 5 تیمار عدم آبیاری در یکی از مراحل رشد بطئی، گرده‌افشانی، تشکیل میوه تا مرحله کیمری، خارک، رطب و خرما و سپس آبیاری در دیگر مراحل در 5 تکرار اجرا شد. در شهریورماه هر سال از هر درخت نمونه میوه تهیه و خصوصیات کمی و کیفی آن‌ها و خصوصیات رویشی و زایشی درخت اندازه‌گیری شد. تجزیه و تحلیل نتایج 4 ساله نشان دهنده اختلاف معنی‌داری بین تیمارها در سطح 5 درصد برای شاخص‌های عرض برگ، عرض برگچه، قطر و شکل میوه و در سطح یک درصد برای محیط تنه درخت، تعداد و طول برگچه و وزن خوشه است. عملکرد و دیگر شاخص‌ها تفاوت معنی‌داری نداشتند. با توجه به نتایج به‌دست آمده، مرحله خارک کمترین و مرحله گرده‌افشانی بیشترین حساسیت به تنش آبی را دارا هستند. Drought is one of the most important stresses for crops that do not have same effects on growing stages. Recently, drought involved many various agriculture crops such as Date palm tree. This experiment carried out in a randomized complete blocks design with six treatments and five replications, in order to determine the critical and sensitive stages of date palm growth to water stress. The treatments were: 1) irrigation in whole of year 2) irrigation in whole of year without rest stage 3) irrigation in whole of year without pollination stage 4) irrigation in whole of year without fruit set to Kimri stage 5) irrigation in whole of year without Khalal stage 6) irrigation in whole of year without Rotab and Tamar stage. In harvest time, sample from 30 trees analyzed to determine different quality and quantity characteristics of fruit. Vegetative growth indices were measured every year. The four years results showed that the effects of treatments were significant in 5 percent level on leave and leaflet width, fruit diameter and shape and they were significant in 1 percent level on tree perimeter, leaflet number and length. Yield and other indices have not significant different. In conclusion, Khalal and pollination stages have sensitive least and most to water stress respectively. conditions قطع آبیاری، عملکرد، مراحل رشد میوه Cutting Irrigation, Yield, Growth stages of fruit. 197 206 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-136&slc_lang=fa&sid=1 P. Tishezan پروانه تیشه‌زن ptishehzan@yahoo.com Yes Date Palm and Tropical Fruit Res. Instit. of Iran. مؤسسه تحقیقات خرما و میوه‌های گرمسیری کشور A. Torahi عزیز تراهی No Date Palm and Tropical Fruit Res. Instit. of Iran. مؤسسه تحقیقات خرما و میوه‌های گرمسیری کشور M. R. Garshasbi محمدرضا گرشاسبی No Date Palm and Tropical Fruit Res. Instit. of Iran. مؤسسه تحقیقات خرما و میوه‌های گرمسیری کشور