fa ارزیابی کیفیت دانه در لاین‌های اینبرد نوترکیب گندم در شرایط تنش خشکی عمومى General پژوهشي Research به منظور مطالعه اثر تنش خشکی بر خصوصیات مرتبط با کیفیت دانه گندم، آزمایشی با 169 لاین اینبرد نوترکیب گندم، در دو شرایط تنش آبی و بدون تنش در قالب دو طرح لاتیس جداگانه (تنش خشکی و شاهد) هر کدام با دو تکرار در سال زراعی 1390- 1389 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه صنعتی اصفهان انجام شد. عملکرد دانه، عملکرد پروتئین دانه، محتوای پروتئین دانه، حجم رسوب زلنی، سختی دانه، میزان جذب آب، میزان رطوبت دانه و ماده خشک دانه از جمله صفات اندازه‌گیری شده بودند. نتایج تجزیه واریانس صفات حاکی از وجود تفاوت معنی‌دار بین لاین‌های مورد بررسی برای کلیه صفات بود. ضمن این‌که مقایسه میانگین لاین‌ها در دو شرایط محیطی نشان داد که خصوصیات کیفی گندم نان تحت شرایط تنش خشکی به‌دلیل افزایش میزان عملکرد پروتئین دانه بهبود یافته است. عملکرد پروتئین دانه در هر دو رژیم رطوبتی همبستگی منفی و معنی‌داری با رطوبت دانه داشت. از طرف دیگر سختی دانه همبستگی مثبت و معنی‌داری با ماده خشک، رسوب زلنی و میزان جذب آب در هر دو شرایط رطوبتی نشان داد. نتایج این آزمایش نشان دادکه شناسایی لاین‌های با خصوصیات کیفی مطلوب درشرایط بهینه و تنش امکان‌پذیر بوده و می‌توان از لاین‌های با کیفیت نانوایی مطلوب در برنامه‌های به‌نژادی در جهت بهبود کیفیت نانوائی استفاده نمود. اگرچه برخی ژنوتیپ‌های حساس به خشکی در طی دوره‌های خشکی کیفیت نانوایی مطلوبی داشته‌اند، اما از عملکرد دانه پایینی برخوردار بوده‌اند. To study drought stress effect on grain quality properties of wheat, an experiment was conductedusing 169 recombinant inbreed lines (RILS) under water stress and non-stress condition and with two separated lattice designs. Grain yield, protein yield, protein content, volume of Zeleny sediment, grain hardness, water absorption, grain moisture content and grain dry matter were evaluated. Analysis of variance showed that there were significant differences among the lines for all traits. Moreover, comparison between two lines in two environmental conditions showed, the quality in bread wheat under drought stress conditions due to increment of protein yield is improved. Protein yield in both irrigation regimes has a significant and negative correlation with grain moisture and in the other hand, significant and positive correlation with the grain hardiness dry matter, Zeleny sedimentation and water intake in both conditions. The results showed that the identification of favorable quality characteristics in optimum and stressed conditions were possible and the lines with high grain quality can be used in breeding programs for improving of baking quality. Although some drought sensitive genotypes possessed a favorable baking quality but their grain yield was low. کیفیت نانوایی, رسوب زلنی, جذب آب دانه و سختی دانه Bakery quality, Zeleny sedimentation, Water absorption, Grain hardness. 285 294 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-143&slc_lang=fa&sid=1 H. Shahbazi هادی شهبازی No College of Agric., Isf. Univ. of Technol., Isfahan. Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان A. Arzani احمد ارزانی a_arzani@cc.iut.ir Yes College of Agric., Isf. Univ. of Technol., Isfahan. Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. Esmailzadeh Moghadam محسن اسماعیل زاده مقدم No Seed and Plant Improv. Instit., Karaj, Iran. مؤسسه تحقیقاتی اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج