fa تأثیر باران اسیدی شبیه‌سازی ‌شده بر جوانه‌زنی، رشد، محتوای عناصر، پروتئین و رنگیزه‌های فتوسنتزی گیاه گوجه‌فرنگی (Lycopersicon esculentum) عمومى General پژوهشي Research استفاده کنترل ‌نشده از سوخت‌های فسیلی در صنعت و حمل و نقل باعث افزایش آلاینده‌های گازی همچون دی‌اکسیدگوگرد (SO2)، دی‌اکسیدنیتروژن (NO2) و مشتقات آنها و ازن (O3) شده است. به‌علاوه ته‌نشست مرطوب و خشک این گازها مسیر اصلی ورود این یون‌ها به داخل اکوسیستم ‌است. این تحقیق آثار باران ‌اسیدی شبیه‌سازی شده با pHهای مختلف (8/6 به‌عنوان کنترل، 5/6، 6، 5/5، 5، 5/4، 4، 5/3، 3 و 5/2) را بر جوانه‌زنی، رشد، مقدار عناصر، پروتئین و رنگیزه‌های فتوسنتزی گوجه‌فرنگی در کشت هیدروپونیک ارزیابی می‌کند. آزمایش‌ها در آزمایشگاه تحقیقاتی دانشگاه اراک در سال 1391 انجام شد. نتایج نشان داد که از اسیدیته 8/6 تا 5/5 میزان عناصر P و K، پروتئین و وزن تر و خشک برگ افزایش معنی‌داری می‌‌یابند. در معرض باران‌اسیدی شبیه‌سازی شده با اسیدیته بالا (5/5pH= تا 5/2pH=)، جوانه‌زنی، شاخص‌های رشد، میزان عناصر مورد سنجش P و K، مقدار پروتئین و رنگیزه‌های فتوسنتزی کاهش معنی‌داری نشان دادند، در حالی‌که محتوی گوگرد افزایش معنی‌دار 150 تا 550% نسبت به شاهد نشان داد. بیشترین میزان گوگرد در 5/2pH= اندازه‌گیری شد. باران اسیدی در اسیدیته بالا رشد و پروتئین‌سازی گیاه را کاهش و محتوی گوگرد برگ را افزایش داد. با توجه به این‌که اسیدیته پایین رشد گیاه گوجه‌فرنگی را تقویت کرد و اسیدیته بالا بازدارنده رشد بود، بنابراین کشت گوجه‌فرنگی در محیط‌های با اسیدیته کم پیشنهاد می‌گردد. Uncontrolled use of fossil fuels in industries and the transport sector has led to an increase in concentrations of gaseous pollutants such as sulphur dioxide (SO2), nitrogen dioxide (NO2) and their derivatives and ozone (O3). In addition to dry and wet deposition of these gases has been the major route of influx in ionic form into the ecosystem. This investigation was evaluated the effects of simulated acid rain (SAR) with different pH (6.8 as control, 6.5, 6, 5.5, 5, 4.5, 4, 3.5, 3 and 2.5) on germination, growth, elements, protein, photosynthetic pigments contents of Lycopersicon esculentum in hydroponic culture. Experiments were conducted at research laboratory of arak university in summer of 1391. Results were showed that from pH=6.8 until pH=5/5 significantly increased P and K and protein content, root and shoot dry and wet weight. SAR exposure with high acidity (pH=5/5 until pH=2.5) significantly suppressed germination, growth index, measured elements as P and K, protein and photosynthetic pigments, while significant increased sulphur contect from 150% to 550% compared to controls. Maximal amounts sulphur were measured in pH=2/5. Acid rain in low pH were decrease plant growth and make protein and incearsed sulphur content in leaf. As regards, low acidity promoted the growth of tomato plants and high acidity inhibit, Therefore, it is recommended that tomato plants cultures in soils with low acidity. آلودگی هوا، بخش‌هوایی، پتاسیم، ریشه، فسفر، گوگرد Air pollution, Potassium, Phosphorous, Root, Shoot, Sulphur. 295 304 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-144&slc_lang=fa&sid=1 M. Askary مهری عسکری m-askary@araku.ac.ir Yes College of Sci., Arak Univ. Arak, Iran. دانشکده علوم، دانشگاه اراک F. Amini فریبا امینی No College of Sci., Arak Univ. Arak, Iran. دانشکده علوم، دانشگاه اراک N. Mirmahmoodi نسرین میرمحمودی No College of Sci., Arak Univ. Arak, Iran. دانشکده علوم، دانشگاه اراک