fa تأثیر کاربرد زئولیت و کود نیتروژن در شرایط تنش کم‌آبی بر خصوصیات زراعی و فیزیولوژیک کلزا عمومى General پژوهشي Research به منظور بررسی تأثیر کاربرد زئولیت و کود نیتروژن در شرایط تنش کم‌آبی بر خصوصیات زراعی و فیزیولوژیک کلزا رقمRGS003، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال‌ زراعی 90- 1389 در منطقه قزوین به اجرا درآمد. در این تحقیق، عامل آبیاری در دو سطح شامل آبیاری معمول بر اساس 80 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A (شاهد) و قطع آبیاری از مرحله ساقه‌دهی به بعد، عامل زئولیت در دو سطح شامل صفر و ده تن در هکتار و عامل نیتروژن نیز در سه سطح صفر، 75 و 150 کیلوگرم در هکتار مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تنش خشکی موجب کاهش صفات تعداد خورجین در بوته (41%)، تعداد دانه در خورجین (26%)، وزن هزار دانه (33%)، عملکرد دانه (5/52 %)، درصد روغن (14%)، میزان رطوبت نسبی برگ (5/31%) و میزان کلروفیل کل (35%) گردید. عدم مصرف نیتروژن در تمام صفات مورد بررسی اثرات سوئی را در پی داشت و موجب کاهش آن‌ها گردید. این در حالی است که کاربرد زئولیت در شرایط تنش کم‌آبی، بر تمام صفات مورد بررسی به جز درصد روغن و میزان کلروفیل، اثر مثبت و معنی‌داری داشت و به ویژه موجب بهبود عملکرد دانه و روغن گردید. براساس نتایج این پژوهش، کاربرد زئولیت به میزان ده تن در هکتار در مناطق در معرض تنش کم‌آبی به دلیل خاصیت جذب، نگهداری و افزایش دسترسی به رطوبت و عناصر غذایی در شرایط تنش، می‌تواند موجب کاهش اثرات تنش خشکی و بهبود عملکرد در گیاهان گردد. In order to evaluation of zeolite and nitrogen fertilizer application effect on agronomic and physilogical traits of rapeseed (cv RGS003) under water deficit stress conditions, an experiment was conducted in factorial based on randomized complete block design with three replications during 2010 in Qazvin region, Iran. In the where, the two levels of irrigation factor as the normal irrigation (irrigation after 80 mm evaporation from class A pan) as control and irrigation cease from stem elongation stage till end of growth, nitrogen factor was at three levels (0, 75 and 150 kg.ha-1 and zeolite factor (0 and 10tons per hectare) were studied. Results showed that drought stress decreased evaluated traits such as silique per plant (41%), grain per silique (26%), 1000 seed weight (33%), grain yield (52.5%), oil percent (14%), RWC (31.5%) and chlorophyll content (35%). Non-application of nitrogen had adverse effects on total traits and reduced them. However, zeolite application at water deficit stress conditions had positive and significant effect on total traits except of oil percent and chlorophyll content, specially improved grain yield and oil yield. Based on the results of this experiment, application of zeolite (10ton/ha-1) through storage and maintenance of water and nutrients, reduced the intensity and harmful effects of stress in plants and enhances crop yield. تنش خشکی, خورجین, درصد روغن, زئولیت, کلروفیل Drought stress, Silique, Oil percent, Zeolite, Chlorophyll. 73 86 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-151&slc_lang=fa&sid=1 A. Ghiasvand Ghiasi امان غیاثوند غیاثی aman.ghiasi_82@yahoo.com Yes Aboureyhan Campus, Univ. of Tehran, Tehran, Iran. پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران GH. A. Akbari غلام علی اکبری No Aboureyhan Campus, Univ. of Tehran, Tehran, Iran. پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران A. H. Shirani Rad امیرحسین شیرانی راد No Seed and Plant Improv. Instit., Karaj, Iran. موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج I. Alahdadi ایرج اله دادی No Aboureyhan Campus, Univ. of Tehran, Tehran, Iran. پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران M. Naeemi معصومه نعیمی No College of Agric., Univ. of Gonbad Kavous. دانشکده کشاورزی، دانشگاه گنبد کاووس