fa تأثیر تیمار های مختلف کوددهی روی بر عملکرد دانه ارقام گندم پاییزه عمومى General پژوهشي Research در پژوهش حاضر، اثر تیمارهای مختلف کود روی بر عملکرد دانه تعدادی از ارقام گندم بهاره (در نیشابور و اصفهان) و پاییزه (در مشهد و جلگه رخ) با روی- کارایی مختلف در سال زراعی 88-1387 بررسی شد. پنج تیمار کودی روی شامل شاهد (بدون مصرف کود روی)، مصرف خاکی سولفات روی، تغذیه‌ برگی سولفات روی، تغذیه‌ی برگی باOmex1 و تغذیه‌ برگی با Omex2 اعمال شد. Omex1 و Omex2 به ترتیب حاوی 4 و 17 درصد روی بودند و تیمارهای مربوط به تغذیه‌ برگی در مرحله‌ گرده افشانی انجام شد. هم بین ارقام مختلف بهاره و هم ارقام زمستانه مورد مطالعه، از نظر عملکرد دانه تفاوت معنی داری وجود داشت. از سوی دیگر نتایج نشان داد که اختلاف معنی‌داری بین ارقام مختلف گندم از لحاظ پاسخ به کاربرد کود روی، از نظر عملکرد دانه وجود داشت. برخی از ارقام بهاره (نظیر رقم شعله در اصفهان) و زمستانه (سبلان در جلگه رخ) مورد مطالعه به کاربرد کود روی پاسخ بیشتری در مقایسه با سایر ارقام نشان دادند به طوری که عملکرد دانه این ارقام در تیمارهای کودی، به میزان 48 درصد در رقم شعله و 17 درصد در رقم سبلان در مقایسه با شاهد افزایش یافت. در مقابل‏ کاربرد کود روی تأثیر معنی‌داری بر عملکرد دانه برخی ارقام در مقایسه با شاهد نداشت. پاسخ ارقام مختلف گندم به روش‌های مختلف کوددهی روی، به طور معنی داری تحت تأثیر مکان قرار گرفت. براساس نتایج این پژوهش، کارایی تیمارهای کودی روی بسته به رقم و مکان متفاوت است. بنابراین، باید در برنامه های توصیه کودی در نظر گرفته شود که یک تیمار ویژه کوددهی روی را نمی توان برای تمام ارقام گندم و هم‌چنین تمام مکان‌ها تعمیم داد. These field trials were carried out to investigate the effect of various zinc (Zn) fertilizer application treatments on grain yield of some spring (Isfahan and Neishabour) and winter wheat cultivars (Mashhad and Jolge-e-Rokh) with different Zn efficiency during 2009-2010 growth seasons. Five Zn fertilizer treatments were applied including: no added Zn (control), soil application of Zn-sulfate, and foliar spray of Zn-sulfate, Omex1, and Omex2. Omex1 and Omex2 contained 4 and 17% Zn, respectively. Foliar spray was performed at the anthesis stage. Both spring and winter wheat genotypes significantly differed in grain yield. The results showed that wheat genotypes largely varied in their grain yield response to different Zn application treatments. Some spring (Sholeh in Isfahan) and winter (Sabalan in Jolg-e-Rokh) wheat genotypes had greater response to Zn fertilization so that Zn addition increased grain yield of Sholeh by 48% and Sabalan by 17% as compared with no added Zn control. In contrast, Zn addition had no effect on grain yield of some other genotypes. Yield response of wheat genotypes to Zn application treatments significantly varied upon location. According to the results obtained from this study, the efficacy of Zn fertilizer treatments on grain yield of wheat is dependent on the genotype and location. Therefore, this concern should be considered in fertilizer recommendation programs that a specific Zn fertilizer treatment may not be recommended for all wheat cultivars and locations. گندم, روی- کارایی, سولفات روی, تغذیه برگی, عملکرد دانه Wheat, Zinc-efficiency, Zinc sulphate, Foliar spray, Grain yield. 157 170 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-158&slc_lang=fa&sid=1 M. Malian منا مالیان No College of Agric., Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان A. H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوشگفتارمنش No College of Agric., Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان H. Shariati حسین شریعتمداری No College of Agric., Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. M. Majidi محمد مهدی مجیدی No College of Agric., Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان H. R. Sharifi حمیدرضا شریفی No Agric. and Natur. Resour. Res. Center of Khorasan, Mashhad, Iran. مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، مشهد A. Sanaee آزاده سنایی استوا sanaeiazadeh@yahoo.com Yes Soilless Culture Res. Senter, Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran. مرکز پژوهشی کشت بدون خاک، دانشگاه صنعتی اصفهان