fa تأثیر تلقیح با میکوریز و پیش تیمار با سالیسیلیک اسید در سطوح مختلف خشکی بر خصوصیات مورفولوژی و عملکرد بزرک عمومى General پژوهشي Research استفاده از هورمون‌های رشد گیاهی و کاربرد میکروارگانیسم‌های مفید از جمله روش‌های مقابله با خشکی هستند. این تحقیق با هدف بررسی تیمار با سالیسیلیک اسید و تلقیح با میکوریز در سطوح مختلف آبیاری در گیاه بزرک به‌صورت فاکتوریل با طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار در اتاقک رشد دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان و در سال 1390- 1389 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل رژیم‌های آبیاری در 3 سطح (100%، 70% و 40% رطوبت ظرفیت زراعی)، میکوریز در 3 سطح (عدم تلقیح و تلقیح با 2 گونه گلوموس موسه و گلوموس اینترارادیسز) و تیمار بذر با سالیسیلیک اسید در 2سطح (تیمار با غلظت 250 میکرومولار و بدون تیمار) بودند. سطح 40%ظرفیت زراعی باعث کاهش تعداد برگ، طول ریشه، ارتفاع، وزن خشک ریشه، ساقه، برگ و کل اندام هوایی، تعداد دانه در کپسول، تعداد و وزن کپسول و عملکرد دانه در بوته و افزایش قطر وزیکول و کلنیزاسیون شد. هر دو گونه میکوریز در هر 3 سطح آبیاری اثرات مثبتی بر صفات مورد بررسی داشتند. به‌طوری‌که تحمل به خشکی گیاهان بزرک تلقیح شده با میکوریز بخصوص توسط گلوموس موسه نسبت به گیاهان بدون تلقیح افزایش یافت. سالیسیلیک اسید بیشتر صفات مورد بررسی را کاهش داد. هم‌چنین تلقیح با میکوریز و تیمار با سالیسیلیک اسید باعث کاهش صفات مورد بررسی نسبت به شرایط تلقیح با میکوریز و عدم کاربرد سالیسیلیک اسید شد. به‌طورکلی سطح 100% ظرفیت زراعی و گلوموس موسه بترتیب بهترین سطح آبیاری و بهترین قارچ میکوریز بودند. از این‌رو پیشنهاد می‌شود که کاربرد قارچ‌های میکوریز بخصوص گونه گلوموس موسه در کشت گیاه بزرک بدون تیمار با سالیسیلیک اسید به ویژه در شرایط تنش خشکی، افزایش یابد، زیرا علاوه بر افزایش عملکرد، در مصرف آب نیز صرفه‌جویی شده و گیاه را نسبت به بروز شرایط تنش مانند تنش خشکی متحمل‌تر می‌سازد. The use of plant growth hormones and beneficial microorganisms, could reduce the drought damage. The purpose of this study was to investigate the treatment with salicylic acid and inoculated with mycorrhizal fungi at different levels of irrigation on flax growth. A factorial experiment based on randomized complete blocks design with 3 replications was performed in growth chamber of college of agriculture, Isfahan university of technology and in the years 2010-2011. Treatments were irrigation regimes at 3 levels (100%, 70% and 40% field capacity), mycorrhizae at 3 levels (non-inoculated and inoculated with two species Glomus mosseae and G. intraradices) and salicylic acid in 2 levels (seeds treated with 250 μM concentration of salicylic acid for 8 hours and non-treated seeds). The level of 40% field capacity irrigation reduced the leaf number, root length, root dry weight, height, stem and leaf and total plant dry weight, number and weight of capsules per plant, number of seeds per capsule and seed yield and increased vesicle diameter and percent colonization. Both mycorrhizal species in the three levels of irrigation increased the drought tolerance of the flax but in G. mosseae was more effective. Salicylic acid decreased some of the investigated traits. Inoculation with mycorrhiza and treatment with salicylic acid reduced the investigated characteristics than the inoculation with mycorrhiza and non-application of salicylic acid. 100% field capacity and G. mosseae species were the best irrigation level and mycorrhizal fungi respectively. Therefore it is suggest that application of mycorrhizal fungi especially G. mosseae species increase in the cultivation of flax plants without treatment with salicylic acid, especially in drought conditions because in addition to increased yield, water consumption is also lower and it makes the plant more tolerant to stress conditions such as drought. خشکی, عملکرد, کلنیزاسیون, گلوموس موسه, گلوموس اینترارادیسز Colonization, Drought, Glomus intraradices, Glomus mosseae, Yield. 181 195 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-160&slc_lang=fa&sid=1 A. Ansari آیدا انصاری aida_ansari@yahoo.com Yes College of Agric., Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان J. Razmjoo جمشید رزمجو No College of Agric., Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان H. Karimmojeni حسن کریم مجنی No College of Agric., Isf. Univ. Technol., Isfahan, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M. Zarei مهدی زارعی No College of Agric., Shiraz Univ., Shiraz, Iran. دانشکده کشاروزی، دانشگاه شیراز