fa واکنش ارقام کلزا به تغییر تاریخ کاشت در شرایط شمال خوزستان عمومى General پژوهشي Research به‌منظور بررسی مشکلات مراحل گل‌دهی و رسیدگی در تاریخ کاشت‌های تأخیری که در خوزستان با درجه حرارت‌های بالا مواجه است، آزمایشی در مرکز تحقیقات کشاورزی صفی‌آباد دزفول در سال زراعی 85-1384 به‌مورد اجرا گذاشته شد تا اثرات تاریخ کاشت بر عملکرد ژنوتیپ‌های کلزا بررسی گردد. آزمایش به‌صورت کرت‌های یکبار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار بود. تاریخ کاشت به‌عنوان عامل اصلی در سه سطح (ده آبان، بیست و پنج آبان و ده آذر) و فاکتور فرعی نیز شامل هفت ژنوتیپ کلزا (Hyola60 ، Hyola308، Hyola330 ، Hyola401 ،Hyola420 ،RGS003 وOption500) بود. عملکرد دانه در تاریخ کاشت‌های دوم و سوم در مقایسه با تاریخ کاشت اول به‌ترتیب به‌میزان 72/5 و27/21 درصد کاهش یافت. نتایج مقایسه میانگین‌های مربوط به اثر متقابل تاریخ کاشت و رقم نشان داد که بیشترین عملکرد دانه (09/5055 کیلوگرم در هکتار) در تاریخ کاشت اول (10 آبان ماه) به رقم Hyola420 و کمترین عملکرد دانه (68/2360 کیلوگرم در هکتار) در تاریخ کاشت سوم (10 آذر‌ماه) به رقم Option500 اختصاص یافت. تعداد خورجین در بوته نیز به‌میزان 61/20 و 02/36 به‌ترتیب در تاریخ کاشت‌های دوم و سوم در مقایسه با تاریخ کاشت اول کاهش یافت. بیشترین تعداد دانه در خورجین در تاریخ کاشت سوم (10 آذر) با میانگین 93/28 دانه در خورجین به رقم Hyola401 مشاهده گردید و البته کمترین تعداد دانه در خورجین (69/15) نیز در تاریخ کاشت سوم (10 آذر) به رقم Hyola60 اختصاص یافت .با توجه به نتایج آزمایش تاریخ کاشت10 آبان را برای رقم Hyola420 و برای سایر ارقام مورد آزمایش تاریخ کاشت های 10 و 25 آبان مناسب می‌باشد This experiment was conducted in 2005-2006 at Safiabad Agricultural Research Center to assess the effects of sowing date on the yield of canola genotypes. The design was a split plot in a completely randomized block with 3 replications. Main plots consisted of 3 levels of sowing date (November 1st , November 16th and December 1st) and subplots included 7 canola cultivars (Hyola60, Hyola308, Hyola330, Hyola401, Hyola420, RGS003 and Option500). Grain yield was decreased by 5.72% and 21.27% in the second and third sowing dates compared with the first one, respectively. The results of interaction between sowing date and cultivars showed that the highest grain yield (5055.09 Kg/ha) at the first sowing date (Nov 1st) belonged to Hyola420 cultivar and the lowest grain yield (2360.68 Kg/ha) at the third sowing date (Dec 1st) to the Option500 cultivar. The number of pods per plant was decreased by 20.61% and 36.02% in the second and the third sowing dates compared with the first one, respectively. The highest (28.93) number of grains per pod belonged to Hyola401 cultivar sown on December 1st and the lowest (15.69) ) number of grains per pod belonged to Hyola60 cultivar sown on December 1st. Considering the results of the experiment, the sowing date of Nov 1st for Hyola420 cultivar, and Nov 1st and Nov 16th for other cultivars could be appropriate. کلزا, تاریخ کاشت, ژنوتیپ, گرما, عملکرد Canola, Sowing date, Genotype, Heat, Yield. 123 132 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-220&slc_lang=fa&sid=1 S. A. Kalantar Ahmadi سید احمد کلانتر احمدی Kalantar.ahmadi@gmail.com Yes Safiabad Agricultural Research Center of Dezful and PhD Student of University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد دزفول و دانشجوی دکتری دانشگاه محقق اردبیلی A. Ebadi علی عبادی No University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. دانشگاه محقق اردبیلی S. A. Siadat سید عطاءاله سیادت No University of Ramin Agricultural and Natural Resources, Ramin, Iran. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین