fa اثر مصرف سیلیسیوم بر صفات مرفوفیزیولوژیک، عملکرد و محتوای عناصر معدنی دانه گندم تحت شرایط تنش خشکی عمومى General پژوهشي Research به‏منظور بررسی تأثیر سیلیسیوم بر برخی صفات فیزیولوژیک، عملکرد و اجزای آن و کیفیت دانه گندم رقم چمران در شرایط تنش خشکی، آزمایشی در سال زراعی 91-1390 در مزرعه دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان به‌صورت کرت‏های خرد شده در قالب بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. در این آزمایش سطوح تنش خشکی (آبیاری پس از تخلیه 25، 50 و 75 درصد رطوبت قابل استفاده خاک) در کرت‏های اصلی و سیلیسیوم (صفر، 10، 20 و 30 کیلوگرم سیلیس خالص در هکتار) (از منبع پتاسیم سیلیکات) در کرت‏های فرعی جای داده شدند. نتایج نشان داد که تنش خشکی باعث افزایش میزان نشت الکترولیتی، موم کوتیکول، محتوای سیلیسیوم برگ و دانه و نیتروژن دانه شد، اما بر صفات عملکرد و اجزای آن و محتوای پتاسیم دانه تأثیر منفی داشت. تنش ملایم و شدید باعث کاهش به‌ترتیب 17 و 38 درصد عملکرد نسبت به شاهد بدون تنش شد. اثر کاربرد سیلیسیوم به جز بر صفت تعداد سنبله در مترمربع، بر سایر صفات معنی‏دار بود. سیلیسیوم بیشترین تأثیر را بر میزان نشت الکترولیتی داشته و سبب کاهش 35 درصدی این شاخص گردید. هم‌چنین مصرف 30 کیلوگرم سیلیسیوم سبب افزایش محتوای در برگ و دانه، پتاسیم دانه و عملکرد و اجزای آن شد. میزان افزایش عملکرد دانه با مصرف 30 کیلوگرم سیلیسیوم، 6 درصد بوده و در تنش شدید این میزان به 14 درصد افزایش یافت. بنابراین با توجه به فراوانی و در دسترس بودن سیلیسیوم، مصرف این عنصر در شرایط تنش می‏تواند به‌عنوان یک عنصر مفید برای گیاه گندم مورد استفاده قرار گیرد. In order to investigate the effect of silicon application on some physiological characteristics, yield and yield components, and grain mineral contents of bread wheat (Triticum aestivum) under water stress condition, an experiment was conducted in Ramin Agriculture and Natural Resources University, Khuzestan, in 2012. The experiment was arranged in split-plots design in RCBD (Completely Randomized Blocks Design) with three replications. Treatments consisted of drought stress (irrigation after 25, 50 and 75% depletion of Available Water Content) in main plots and silicon (0, 10, 20 and 30 Kg Si ha-1) arranged in sub-plots. Results showed that the effect of drought stress was significant on most traits and led to the increase of electrolyte leakage (EL), cuticular wax, leaf and grain silicon content and grain nitrogen content. But drought led to negative impacts on grain yield and its components, and leaf potassium content, i.e. moderate and severe stresses reduced yield by 17% and 38% compared to control, respectively. Effect of silicon application was significant on all traits except for spike per square meter. Silicon had the greatest impact on EL and led to 35% decrease in this trait. Also, silicon led to increase in leaf and grain silicon contents and grain K content and grain yield and yield components, when applied at 30 kg ha-1. Generally, application of 30 kg ha-1 of silicon led to 6 and 14% increases of grain yield at the presence of moderate and severe drought stresses, respectively. Thus, given the abundance of silicon it can be used as an ameliorating element for planting bread wheat in drought-prone conditions. تنش خشکی, صفات فیزیولوژیکی, کاربرد سیلیسیوم, عملکرد دانه گندم Drought stress, Grain yield, Physiological characteristics, Silicon application. 133 145 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-221&slc_lang=fa&sid=1 A. Karmollachaab عزیز کرملاچعب azizchaab@gmail.com Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, Ramin Agriculture and Natural Resources University of Khuzestan, Ramin, Iran. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان A. Bakhshandeh عبدالمهدی بخشنده No Department of Agronomy and Plant Breeding, Ramin Agriculture and Natural Resources University of Khuzestan, Ramin, Iran. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان M. H. Gharineh محمد حسین قرینه No Department of Agronomy and Plant Breeding, Ramin Agriculture and Natural Resources University of Khuzestan, Ramin, Iran. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان M. R. Moradi Telavat محمدرضا مرادی تلاوت No Department of Agronomy and Plant Breeding, Ramin Agriculture and Natural Resources University of Khuzestan, Ramin, Iran. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان G. Fathi قدرت‏اله فتحی No Department of Agronomy and Plant Breeding, Ramin Agriculture and Natural Resources University of Khuzestan, Ramin, Iran. دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان