fa بررسی پایداری عملکرد ارقام پاییزه کلزا با استفاده از روش های پارامتری تک متغیره و روش الگوی پراکنش ژنوتیپی عمومى General پژوهشي Research به‌منظور بررسی پایداری عملکرد ارقام کلزا در شرایط مختلف محیطی، 18 رقـم کـلـزای تـیـپ زمستانه دو صفردر قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار و در هشت مکان از اقلیم سرد و معتدل سرد کشور در طی دو سال زراعی مطالعه شدند. تجزیه واریانس ساده و مرکب تفاوت معنی‌داری بین ژنوتیپ‌ها نشان داد. هم‌چنین طبق نتایج تجزیه مرکب، در اثرات متقابل ژنوتیپ × مکان و نیز مکان × سال نیز تفاوت معنی‌داری مشاهده شد و در مجموع چهار مؤلفه اصلی در تغییرات اثرات متقابل ژنوتیپ × محیط با بیشترین تأثیر (در مجموع 75 درصد) دخالت داشتند. نتایج کلی بررسی عملکرد ارقام در مناطق و سال‌های مختلف نشان داد ارقام ابونیت، ای.آر.سی-5 و الیت به‌ترتیب با 3436، 3338 و 3244 کیلوگرم در هکتار بیشترین و ارقام اپرا، اکاپی و لیکورد به‌ترتیب با 2698، 2816 و 2823 کیلوگرم در هکتار کمترین عملکرد را تولید کردند. هم‌چنین براساس بررسی‌های مربوط به پایداری ارقام و نیز گراف مربوط به بای پلات مؤلفه اصلی اول و صفت عملکرد، ارقام جرونیمو، مودنا و ساندی با کمترین مقدار مؤلفه اصلی (نزدیک صفر) پایدارترین پاسخ به محیط‌های مختلف را داشتند و نیز ابونیت به‌عنوان رقم ناپایدار و مخصوص نواحی خاص تشخیص داده شد. To study the grain yield stability of winter type canola cultivars (Brassica napus L.) in multiple environments, 18 winter type canola cultivars were evaluated in a complete randomized block design with four replications. The study was conducted in two years and eight cold and temperate regions of Iran. Simple and combined analysis of variance revealed significant differences among genotypes. Moreover, combined analysis of variance displayed significant differences in genotype × location and location × year interactions. Four first interaction principle components (IPCs) were involved in genotype × environment variation (over 75% of G×E interaction). Mean grain yield comparison of genotypes showed that Ebonite, ARC-5 and Elite were the three high yielding varieties (3436, 3338 and 3244 kg ha-1, respectively) on the other hand Opera, Okapi and Licord produced 2698, 2816 and 2823 kg ha-1 grain yield, respectively and were classified as low ranking genotypes. Bi-plot graph of first principle component against grain yield showed that Geronimo, Modena and Sunday (having the lowest principle component) could be grouped as stable varieties. However, Ebonite and ARC-5 were recognized as the most unstable genotypes. Based on different stability analysis methods used in this study, Geronimo, Sunday and Modena with the best stability indices, and high mean grain yield can be introduced as the most stable varieties. Ebonite was recognised as an appropriate variety for specific regions. اثرمتقابل, تجزیه پایداری, عملکرد دانه, کلزای زمستانه, نمودار بای پلات Bi-plot graph, Grain yield, Interaction, Stability analysis, winter type Canola 57 68 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-236&slc_lang=fa&sid=1 S. Azizinia شیوا عزیزی‌نیا sazizinia@ut.ac.ir Yes Department of Horticulture, Abouraihan Campus, University of Tehran. پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران M. M. Mortazavian سیدمحمدمهدی مرتضویان No Department of Horticulture, Abouraihan Campus, University of Tehran. پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران