fa بهینه‌سازی مصرف نیتروژن برای رشد و عملکرد کلزا و نخودفرنگی در کشت مخلوط عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>به‌منظور بررسی اثر کاهش مصرف نیتروژن بر</strong> <strong>رشد و عملکرد کشت خالص و مخلوط کلزا و نخودفرنگی آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد طی فصل زراعی 1390 و 1391 اجرا گردید. پنج نسبت کاشت مختلف (100% کلزا؛ 66% کلزا + 33% نخودفرنگی؛ 50% کلزا + 50% نخودفرنگی؛ 33% کلزا + 66% نخودفرنگی؛ 100% نخودفرنگی) به‌عنوان فاکتور اول و سه سطح نیتروژن (100%، 75% و 50% نیاز کلزا و نخودفرنگی) به‌عنوان فاکتور دوم مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که کشت مخلوط سبب افزایش ارتفاع بوته (64/23 درصد) نخودفرنگی شد ولی ارتفاع کلزا را نسبت به تک</strong><strong><span dir="LTR">‎</span></strong><strong>کشتی به‌میزان 32/7 درصد کاهش داد. ماده خشک مجموع کلزا و نخودفرنگی نیز در تیمارهای مخلوط نسبت به تک</strong><strong><span dir="LTR">‎</span></strong><strong>کشتی به‌ترتیب به‌میزان 56/38 و 15/6 درصد افزایش پیدا کرد. در کشت خالص کلزا با افزایش مصرف کود نیتروژن عملکرد دانه (9/21 درصد) افزایش یافت، اما در کشت مخلوط بیشترین مقادیر این صفات با تیمار 75% نیاز نیتروژنی گیاه مشاهده شد. عملکرد مجموع و نسبت برابری زمین (</strong><strong><span dir="LTR">LER</span></strong><strong>) محصول در کشت مخلوط با کاربرد 50% و 75% نیاز نیتروژنی گیاه بالاتر از تک</strong><strong><span dir="LTR">‎</span></strong><strong>کشتی هر دو گیاه بود ولی در 100% نیاز نیتروژنی گیاه عملکرد مجموع و </strong><strong><span dir="LTR">LER</span></strong><strong> تیمار نخودفرنگی 66% - کلزا 33% و نخودفرنگی 50% - کلزا 50% نسبت به تک</strong><strong><span dir="LTR">‎</span></strong><strong>کشتی آنها کاهش پیدا کرد. به‎طورکلی استفاده از کشت مخلوط نخودفرنگی-  کلزا ۶۶ : ۳۳ و یا ۵۰ : ۵۰ علاوه بر امکان‌پذیر ساختن به‌دست آوردن عملکرد دانه مناسب این دو محصول می­تواند با کاهش مصرف کود نیتروژن در حفظ محیط زیست نیز مؤثر باشد.</strong></p> <p dir="RTL"></p> <p dir="RTL"></p> <p>In order to investigate the effects of deficit nitrogen application on growth and yield in sole cropping and intercropping of canola and pea, a factorial experiment was conducted as randomized complete block design with three replications at Shahrekord University Research Farm, Sharekord, Iran during 2011- 2012 growing season. Five planting ratios (100% canola 66% canola + 33% pea, 50% canola + 50% pea 33% canola + 66% pea 100% pea) were evaluated as the first factor and three levels of nitrogen (100%, 75% and 50%  N requirement of canola and pea) as the second factor. Results showed that intercropping in comparison to sole cropping led to increase in the plant height of pea (23.64%) but it decreased canola plant height (7.32%). Total dry matter of canola and pea increased in intercropping treatments (38.56 and 6.15 %, respectively) compared to sole cropping. In canola sole cropping, seed yield increased (21.9%) with increase in nitrogen application, however in intercropping the greatest seed yield was observed in 75% plant nitrogen requirement. The crop  yield in intercropping treatments with application of 50 and 75% plant nitrogen requirement was higher than sole cropping of either crop, but crop yield in pea – canola 66-33% and 50- 50% with 100% plant nitrogen requirement was decreased compared to their sole cropping. In conclusion, intercropping of   33% canola + 66% pea and/or 50% canola + 50% pea, in addition to potentiating an acceptable grain yield for both crops, it can conserve the environment with reducing of nitrogen fertilizer application.</p> کشت خالص, ماده خشک, محیط زیست, نسبت کاشت Dry matter, Environment, Planting ratio, Sole cropping 31 42 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-283&slc_lang=fa&sid=1 S. Baharlouie سوسن بهارلویی s_baharloo8936@yahoo.com Yes Shahrekord University. Shahrekord, Iran. دانشگاه شهرکرد S. Fallah سیف‌اله فلاح No Shahrekord University. Shahrekord, Iran. دانشگاه شهرکرد