fa بررسی تحمل شوری در یک جمعیت تلاقی برگشتی پیشرفته برنج براساس غلظـت برخی مواد معـدنی در مرحله گیاهچه عمومى General پژوهشي Research <p><strong><span dir="rtl">هدف از این پژوهش، بررسی اثر تنش شوری بر جذب یون‌های سدیم، پتاسیم، کلسیم و نسبت این یون‌ها و وراثت‌پذیری آنها در مرحله گیاهچه‌ای در یک جمعیت تلاقی برگشتی پیشرفته </span>(BC₂F₆)<span dir="rtl"> برنج حاصل از تلاقی رقم هاشمی و لاین </span>IR67418-110-32222<span dir="rtl"> (</span>IR-22<span dir="rtl">) بود. نتایج تجزیه واریانس حاکی از تفاوت بسیار معنی‌دار بین ژنوتیپ‌ها، سطوح تنش و هم‌چنین برهمکنش تنش و ژنوتیپ بود که بیانگر تنوع ژنتیکی در جمعیت، تأثیر شوری بر صفات و واکنش متفاوت لاین‌ها در قبال شوری می‌باشد. در جمعیت مورد بررسی شوری باعث کاهش جذب یون </span>K<span dir="rtl">، افزایش جذب </span>Na<span dir="rtl"> و افزایش غلظت یون </span>Ca<span dir="rtl">، نسبت‌های </span>Na/Ca<span dir="rtl"> و </span>Na/K<span dir="rtl"> در اندام هوایی شد. میانگین صفات جمعیت تلاقی برگشتی در تمام صفات در هر دو محیط تنش و بدون تنش شوری، حد واسط میانگین والدین و در اغلب موارد نزدیک به ‌میزان والد تکرار شونده (رقم هاشمی) بود که نشان‌ دهنده تأثیر‌گذاری بیشتر ژن‌های رقم هاشمی در بروز صفات در این جمعیت می‌باشد. هم‌چنین وجود تفکیک متجاوز برای کلیه صفات در جمعیت مورد مطالعه مشاهده گردید. همبستگی ژنتیکی بین صفات در مقایسه با همبستگی فنوتیپی دارای روندی مشابه، اما با ضرایب بزرگتر بود. قوی‌ترین همبستگی در شرایط بدون تنش و تنش شوری به‌ترتیب مربوط به درصد </span>Na<span dir="rtl"> با </span>Na/K<span dir="rtl"> (</span>^{<span dir="rtl">**</span>}<span dir="rtl">89/0 </span>= r_g<span dir="rtl">) و درصد </span>Ca<span dir="rtl"> با </span>Na/Ca<span dir="rtl"> (</span>^{<span dir="rtl">**</span>}<span dir="rtl">88/0- </span>= r_g<span dir="rtl">) بود. میزان وراثت‌پذیری بالای صفات فوق در این جمعیت، امکان انتخاب برای تحمل به شوری بر مبنای این صفات را فراهم می‌نماید. بر مبنای این نتایج می‌توان لاین‌هایی از جمعیت هم‌چون لاین شماره 139 را به‌عنوان متحمل به شوری در این مرحله رشدی نامزد نمود.</span></strong></p> <p>The objective of the present research was to investigate the effect of salinity stress on sodium, potassium and calcium concentrations, and Na⁺/K⁺ and Na⁺/Ca²⁺ ratios at seedling stage in an advanced back cross (BC₂F₆) rice population. The population was derived from crossing between Hashemi, an Iranian cultivar, and IR67418-110-32222 (IR-22) from IRRI. The ANOVA indicated that the effects of genotypes, salinity stress and interaction between stress and genotype were significant for all the traits, which is suggestive of high level of genetic variation, salinity effect on traits and different response of the genotypes to salinity levels. The salinity stress markedly decreased the K⁺ concentration in the shoot. However the shoot Na⁺ and Ca²⁺ concentration and Na⁺/K⁺ and Na⁺/Ca²⁺ ratios were significantly increased in saline environment. The population characteristics mean value were found to be between of parents values and it often shifted to recurrent parent (Hashemi) value in both stress and non stress conditions. It shows that Hashemi variety gene&rsquo;s leave more influences on the expression of the traits in the population. Transgressive segregation was observed for all the studied traits in the population lines. Genetic and phenotypic correlations among the studied traits showed the same trend. The highest correlation coefficients were related to Na⁺ concentration and Na⁺/K⁺ (r_g= 0.89**) in non stress condition. The high heritability levels of the traits provide selection possibility for salinity tolerance in the population based on these traits. According to the present findings, it is possible to candidate some lines (such as line number 139) as salt tolerant at the seedling stage.</p> برنج, تنش شوری, غلظت عناصر, همبستگی, وراثت پذیری, تلاقی برگشتی پیشرفته Rice, Salinity, Nutrients concentration, Correlations, Heritability, Advanced back cross 159 170 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-293&slc_lang=fa&sid=1 S. Mohammadi Chamnari1 سپیده محمدی چمناری Sepideh.mohammadi.ch@gmail.com 100319475328460022973 100319475328460022973 Yes Shahrekord University, دانشگاه شهرکرد S. Houshmand سعداله هوشمند 100319475328460022974 100319475328460022974 No Shahrekord University, دانشگاه شهرکرد M. Hosseini مریم حسینی 100319475328460022975 100319475328460022975 No Rice Research Institute of Iran, Rasht, Iran. مؤسسه تحقیقات برنج کشور