fa بررسی عملکرد، اجزاء عملکرد، ضرایب همبستگی و تجزیه علیت ارقام پنبـه در شرایط تنش خشکی عمومى General پژوهشي Research <p><strong>تعیین نحوه و میزان تأثیرگذاری عوامل مؤثر بر عملکرد ارقام پنبه نقش به‌سزایی در ارزیابی عملکرد در شرایط تنش خشکی دارد. لذا این پژوهش به‌منظور تعیین عملکرد، اجزاء عملکرد، ضرایب همبستگی و اثرات مستقیم و غیر مستقیم اجزاء مؤثر بر عملکرد بر روی چهار رقم حساس و متحمل به خشکی پنبه انجام گرفت. ارقام پنبه به‌عنوان کرت‌های فرعی در سه سطح آب مصرفی به‌عنوان کرت‌های اصلی (آبیاری به‌میزان </strong><strong><span dir="ltr">(I_33%)</span></strong><strong> 33%، </strong><strong><span dir="ltr">(I_66%)</span></strong><strong> 66% و </strong><strong><span dir="ltr">(I_100%)</span></strong><strong> 100% نیاز آبی) به‌صورت کرت‌های خرد شده، در قالب بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی کاشمر در سال 1390 مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد تمامی اجزاء عملکرد پنبه (به‌جزء وزن غوزه) به‌طور معنی&shy;داری تحت تأثیر تنش خشکی قرار گرفتند. نتایج همچنین نشان داد ابقاء تعداد بالاتر غوزه در بوته عامل اصلی اختلاف ارقام در رابطه با عملکرد وش می&shy;باشد. در شرایط تنش همبستگی بالا و معنی&shy;دار بین عملکرد وش با تعداد غوزه در بوته، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت مشاهده شد. درصورتی‌که در شرایط آبیاری کامل این همبستگی تنها بین دو صفت ارتفاع بوته و عملکرد بیولوژیک دیده شد. نتایج تجزیه علیت با استفاده از ضرایب همبستگی ساده نشان داد که مهم‌ترین جزء مؤثر بر عملکرد در شرایط تنش خشکی و آبیاری کامل عملکرد بیولوژیک می&shy;باشد و اجزاء دیگری چون تعداد و وزن غوزه، درصد زود&shy;رسی و شاخص برداشت با تأثیر غیر مستقیم بر این جزء سبب افزایش عملکرد وش می&shy;شوند.</strong></p> <p>Determining environment &ndash; associated alterations in grain yield is important in yield assessment under drought stress. Therefore this study was carried out to determine the correlation coefficients and direct and indirect effects of effective components on yield in four drought - tolerant and susceptible cotton cultivars. Cotton cultivars were considered as sub plots and 3 levels of irrigation regime [33% (I_33%), 66% (I_66%) and 100% (I_100%of water requirement)], designated as main plots in a split plot based on complete block design with three replications at Agricultural Research Station of Kashmar, Razavi Khorasan of Iran in 2011. The results showed that all yield components, except boll weight, were negatively and significantly affected by drought stress. The results also showed that retention of greater boll numbers per plant was the main component of cultivars difference in terms of cotton seed yield. High and significant correlations were observed between yield and boll number per plant, biological yield and harvest index under drought stress. While there was only significant correlations between seed yield with plant height and biological yield under non-stress condition. Path analysis showed that the most important component of cotton seed yield is biological yield under both drought stress and non-stress conditions and other components such as: boll number and weight, earliness percent and harvest index caused an increase in cotton seed yield by indirect effect on this component.</p> ارقام متحمل, تجزیه علیت, خشکی, شاخص برداشت, عملکرد Drought, Harvest index, Path analysis, Tolerant cultivars, Yield 217 228 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-297&slc_lang=fa&sid=1 H. R. Mehrabadi حمید رضا مهرآبادی hr.mehrabadi@yahoo.com 100319475328460022988 100319475328460022988 Yes Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. دانشگاه فردوسی مشهد A. Nezami احمد نظامی 100319475328460022989 100319475328460022989 No Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. دانشگاه فردوسی مشهد M. Kafi محمد کافی 100319475328460022990 100319475328460022990 No Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. دانشگاه فردوسی مشهد M. R. Ramezani moghadam محمد رضا رمضانی مقدم 100319475328460022991 100319475328460022991 No Agricultural and Natural Resources Research Center of Razavi Khorasan, Iran. مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی