fa تأثیر مقادیر مختلف کود نیتروژن بر خصوصیات زراعی و عملکرد ریحان (L. (Ocimum basilicum در کشت مخلوط با لوبیا چشم بلبلی (Vigna unguiculata L.) و رقابت با علف های هرز عمومى General پژوهشي Research <p><strong>به&shy;منظور بررسی خصوصیات زراعی ریحان در کشت مخلوط با لوبیا چشم&shy;بلبلی، آزمایشی به&shy;صورت کرت&shy;های دوبار خرد شده در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی در دو سال زراعی 1390</strong> <strong>-</strong> <strong>1389 در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری اجرا شد. عوامل مورد مطالعه شامل کنترل و عدم کنترل علف‌های هرز، سه سطح کود نیتروژن (صفر، 50 و 100کیلوگرم در هکتار) و ترکیب‌های مختلف کاشت شامل کشت خالص ریحان و لوبیا چشم&shy;بلبلی، کشت مخلوط افزایشی 25، 50 و 75 درصد ریحان بودند.</strong> <strong>در کنترل علف&shy;های هرز، بالاترین عملکرد لوبیا چشم&shy;بلبلی (72/684 کیلوگرم در هکتار) و ماده خشک ریحان (37/420 کیلوگرم در هکتار) به&shy;ترتیب به نسبت افزایشی 25 درصد و 50 درصد ریحان همراه با مصرف 50 و 100 کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار اختصاص یافت. بالاترین عملکرد اسانس در کنترل و عدم کنترل علف&shy;های هرز 24/69 و 40/70 درصد نسبت به کشت خالص ریحان به&shy;ترتیب به کشت مخلوط افزایشی 50 درصد و 25 درصد ریحان همراه با مصرف 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن اختصاص یافت. هم‌چنین</strong><strong> وزن</strong> <strong>خشک</strong> <strong>اندام</strong> <strong>رویشی</strong> <strong>و</strong> <strong>عملکرد</strong> <strong>اسانس ریحان</strong> <strong>در</strong> <strong>تیمارهای</strong> <strong>کشت</strong> <strong>خالص</strong> <strong>به</strong><strong><span dir="ltr">&shy;</span></strong><strong>طور</strong> <strong>معنی</strong><strong><span dir="ltr">&shy;</span></strong><strong>داری</strong> <strong>بیشتر</strong> <strong>از</strong> <strong>تیمارهای</strong> <strong>کشت</strong> <strong>مخلوط</strong> <strong>بود. با این وجود، درصد</strong> <strong>برگ</strong> <strong>و</strong> <strong>نسبت</strong> <strong>برگ</strong> <strong>و</strong> <strong>گل</strong> <strong>به</strong> <strong>ساقه در گیاه ریحان،</strong> <strong>در</strong> <strong>تیمارهای</strong> <strong>کشت</strong> <strong>خالص،</strong> <strong>به</strong><strong>‌</strong><strong>طور</strong> <strong>معنی</strong><strong>&shy;</strong><strong>داری</strong> <strong>کمتر</strong> <strong>از</strong> <strong>تیمارهای</strong> <strong>کشت</strong> <strong>مخلوط</strong> <strong>بود</strong><strong><span dir="ltr">.</span></strong><strong> در شرایط رقابت با علف‌های هرز، گیاه ریحان در 25 درصد نسبت افزایشی همراه با 100 کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار، بیشترین درصد ساقه (18/62) و بیشترین ماده خشک (95/160 کیلوگرم در هکتار) را نسبت به بقیه تیـمارها داشت.</strong><strong> ارزیابی حداکثر بهره&shy;وری سیستم (</strong><strong>1517</strong><strong>) </strong><strong>و نسبت</strong> <strong>برابری</strong> <strong>زمین (</strong><strong>31/1</strong> <strong>= </strong><strong><span dir="ltr">LER</span></strong><strong>) به‌مقدار افزایشی50</strong><strong> درصد</strong><strong> ریحان در کشت مخلوط با لوبیا چشم&shy;بلبلی همراه با 50 کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار و کنترل علف&shy;های هرز اختصاص یافت که نشان‌دهنده برتری کشت مخلوط نسبت به کشت خالص آنها بود.</strong></p> <p>In order to study the intercropping of basil (<em>Ocimum basiilicum</em> L.) and cowpea (<em>Vigna unguiculata</em>&nbsp; L.) under different levels of nitrogen supply and weed competition conditions, a field experiment was carried out in split-split plot arrangement based on a randomized complete block design with three replications during 2010 and 2011 at Sari Agricultural Science and Natural Resources University. Experimental factors included weed treatment (weed free and weed infested), three levels of nitrogen fertilizer (0, 50 and 100 kg ha^-1), and different planting ratios (monoculture of cowpea and basil, additive planting ratio 25, 50 and 75% basil). In weed control conditions, the maximum yield of cowpea (684 kg ha^-1) and dry matter yield of basil (420 kg ha^-1) were belonged to 20, 50 percent of basil ratio and 50 and100 kg ha^-1 nitrogen fertilizers, respectively. The highest amount of essence yield in weed free and weed infested were 69.24 and 70.40 percent as compared to the basil monocropping which belonged to 50 and 25 percent of additive basil intercropping with 100 kg ha^-1 nitrogen application, respectively. Also, the dry weight of shoot and oil yield in monoculture treatments were significantly higher than intercropping. The leaf percent and the ratio of leaf and flower to stem in basil plant were significantly lower in monocropping than intercropping. In weed infested conditions, the highest percentage of stem (62.18) and basil dry yield (160 kg ha^-1) were recorded in 25 percent of basil ratio and 100 kg ha^-1 of nitrogen application. Also, the highest system productivity index (1517) and land equivalent ratio (LER=1.31) were belonged to 50 percent of basil ratio and 50 kg ha^-1of nitrogen fertilizer in weed free conditions which shows that intercropping is more efficient than monocropping.</p> کشت مخلوط, ریحان, عملکرد اسانس, شاخص بهره وری سیستم, نسبت برابری زمین Intercropping, basil, Essense yield, System productivity index, Land equivalent ratio 179 193 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-326&slc_lang=fa&sid=1 H. Abadian هدی آبادیان abadianh@yahoo.com Yes Islamic Azad University, دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز M. Yarnia مهرداد یارنیا No Islamic Azad University, دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز H. Pirdashti همت‌اله پیردشتی No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری R. Abasi رحمت عباسی No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری