fa ارزیابی عملکرد و تحمل خشکی در ارقام اسپرس زراعی ایرانی عمومى General پژوهشي Research <p><strong><span dir="rtl">این آزمایش به‌منظور بررسی واکنش ارقام اسپرس ایرانی از نظر عملکرد، صفات زراعی و مورفولوژیک تحت شرایط تنش خشکی، مقایسه شاخص‌های</span> <span dir="rtl">مختلف</span> <span dir="rtl">تحمل</span> <span dir="rtl">و حساسیت</span> <span dir="rtl">به</span> <span dir="rtl">خشکی و شناسایی</span> <span dir="rtl">ارقام متحمل به تنش خشکی اجرا گردید. تعداد 30 رقم محلی اسپرس در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با 3 تکرار در</span> <span dir="rtl">دو</span> <span dir="rtl">محیط بدون تنش (40 درصد تخلیه رطوبتی) و تنش خشکی (80 درصد تخلیه رطوبتی) در</span> <span dir="rtl">مزرعه</span> <span dir="rtl">تحقیقات</span> <span dir="rtl">کشاورزی</span> <span dir="rtl">دانشگاه صنعتی اصفهان</span> <span dir="rtl">طی دو سال 1390 و 1391 ارزیابی</span> <span dir="rtl">شدند. نتایج نشان داد که اثر رقم برای همه صفات مورد ارزیابی در سطح احتمال یک درصد معنی&shy;دار بود. هم‌چنین اثر متقابل محیط رطوبتی و رقم در همه صفات مورد ارزیابی در سطح احتمال یک درصد معنی&shy;دار بود که</span> <span dir="rtl">حاکی</span> <span dir="rtl">از</span> <span dir="rtl">واکنش</span> <span dir="rtl">متفاوت</span> <span dir="rtl">ارقام</span> <span dir="rtl">از</span> <span dir="rtl">نظر</span> <span dir="rtl">صفات ذکر&shy;شده</span> <span dir="rtl">در</span> <span dir="rtl">دو</span> <span dir="rtl">محیط</span> <span dir="rtl">می&shy;باشد</span>.<span dir="rtl"> در میان شاخص‌های</span> <span dir="rtl">تحمل خشکی</span> <span dir="rtl">مورد</span> <span dir="rtl">بررسی، شاخص&shy;های </span>&nbsp;STI<span dir="rtl">، </span>GMP<span dir="rtl"> و </span>MP<span dir="rtl"> با</span> <span dir="rtl">دارا</span> <span dir="rtl">بودن</span> <span dir="rtl">همبستگی مثبت</span> <span dir="rtl">و</span> <span dir="rtl">معنی&shy;دار</span> <span dir="rtl">در</span> <span dir="rtl">هر</span> <span dir="rtl">دو</span> <span dir="rtl">شرایط تنش خشکی</span> <span dir="rtl">و</span> <span dir="rtl">بدون تنش</span> <span dir="rtl">به‌عنوان شاخص&shy;های</span> <span dir="rtl">مطلوب</span> <span dir="rtl">در</span> <span dir="rtl">شناسایی</span> <span dir="rtl">ژنوتیپ&shy;های</span> <span dir="rtl">متحمل</span> <span dir="rtl">به</span> <span dir="rtl">تنش خشکی</span> <span dir="rtl">در اسپرس شناخته</span> <span dir="rtl">شدند</span>.<span dir="rtl"> در این میان، شاخص </span>GMP<span dir="rtl"> بیشترین همبستگی را با عملکرد علوفه خشک در محیط تنش خشکی داشت. براساس نتایج شاخص</span>&shy;<span dir="rtl">های بررسی‌شده و تجزیه به مؤلفه‌های اصلی،</span> <span dir="rtl">ارقام 16 (بردسیر)، 21 (فریدون&shy;شهر &shy;2)، 23 (نجف&shy;آباد &shy;2) و 27 (بروجرد) در</span> <span dir="rtl">بیشتر</span> <span dir="rtl">شاخص&shy;های</span> <span dir="rtl">تحمل</span> <span dir="rtl">خشکی مورد</span> <span dir="rtl">بررسی دارای</span> <span dir="rtl">وضعیت</span> <span dir="rtl">مطلوبی</span> <span dir="rtl">بودند و به‌عنوان ارقام متحمل به تنش خشکی شناخته شدند</span></strong></p> <p>This research was conducted to evaluate 30 sainfoin cultivars in terms of yield, agronomic and morphological traits under water stress condition, using different drought tolerannce indices. A randomized complete block design with three replications was employed during two years at Isfahan University of Technology Research Farm, Isfahan, Iran<span dir="rtl">.</span> Effect of cultivars were significant for all of the measured traits at p<0.01. Also, the interactions of cultivars by moisture environment were significant for number of days to 50% flowering; inflorescence length, fresh and dry matter yield and leaf to stem ratio, indicating that different genotypes had different responses to moisture environments. Among different drought tolerance and susceptibility indices STI, GMP and MP had high correlation coefficients with yield under stress and non stress conditions, indicating that these indices are more suitable as criterion for selection of drought-tolerant cultivars. According to the studied indices and principle component analysis, cultivars 16 (Bardsir), 21 (Fereydunshahr 2), 23 (Najafabad 2) and 27 (Borujerd) were found to be the most desirable ones and can be considered as drought tolerant genotypes for future studies.</p> اسپرس, تنش خشکی, شاخص تحمل تنش, تجزیه به مؤلفه ها Sainfoin, Drought stress, Drought tolerance indices, Principle component analysis 353 366 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-340&slc_lang=fa&sid=1 S. Irani سیاره ایرانی No Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. دانشگاه صنعتی اصفهان M. M. Majidi محمدمهدی مجیدی majidi@cc.iut.ac.ir Yes Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. دانشگاه صنعتی اصفهان A. Mirlohi آقافخر میرلوحی No Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. دانشگاه صنعتی اصفهان