fa تأثیر تاریخ کشت بر عملکرد دانه و فنولوژی هیبریدهای ذرت با استفاده از شاخص‌های حرارتی عمومى General پژوهشي Research <p><strong>به‌منظور بررسی تأثیر تاریخ کشت و رقم بر تجمع واحدهای حرارتی، فنولوژی و عملکرد ذرت، مطالعه‌ای دو ساله در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل 5 هیبرید ذرت (</strong><strong><span dir="ltr">SC704</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="ltr">Hido</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="ltr">BC677</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="ltr">BC666</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="ltr">NS540</span></strong><strong>) در پنج تاریخ کشت (15 اردیبهشت، اول خرداد، 15 خرداد، اول تیر، 15 تیر) به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار به اجرا درآمد. نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد دانه از هیبرید هیدو در تاریخ کشت اول خرداد و کمترین آن از هیبرید 504 در تاریخ کشت تأخیری 15 تیر </strong><strong>به‌دست آمد. هم‌چنین از بین </strong><strong>شاخص‌های مورد بررسی، واحدهای حرارتی محصول </strong><strong><span dir="ltr">(CHU)</span></strong><strong>،</strong> <strong>کارایی مصرف حرارت </strong><strong><span dir="ltr">&nbsp;(HUE)</span></strong><strong>و اختلاف نسبی دما</strong><strong><span dir="ltr"> (RTD) </span></strong><strong>&nbsp;نیاز حرارتی ارقام ذرت را در تاریخ‌های کشت مختلف و در مراحل متفاوت نموی به‌خوبی برآورد کرده و بنابراین به‌دلیل دارا بودن روند ثابت و منطقی در برآورد نیاز حرارتی ارقام ذرت در تاریخ کشت‌های عادی و تأخیری، برتری نسبی بر سایر شاخص‌ها مانند درجه روزهای رسیدگی </strong><strong><span dir="ltr">(GDD)</span></strong><strong>، واحد هلیوترمال </strong><strong><span dir="ltr">(HTU)</span></strong><strong> و شاخص فنوترمال </strong><strong><span dir="ltr">(PTI)</span></strong><strong> داشتند.</strong> <strong>از نظر مقدار ضریب تغییرات نیز شاخص </strong><strong><span dir="ltr">RTD</span></strong><strong> و پس از آن </strong><strong><span dir="ltr">CHU</span></strong><strong> دارای کمترین ضریب تغییرات بودند که خود نشان‌دهنده دقت کافی این شاخص‌ها در تخمین و تعیین نیاز گرمایی هیبریدهای ذرت در تاریخ‌های کشت متفاوت بود.</strong></p> <p>In order to evaluate the effect of sowing date and cultivar on accumulated heat unit, phenology and yield of maize (Zea mays L.), a two-year field study was carried out at the Agricultural Research Station of College of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran. Treatments consisted of five maize hybrids (SC704, Hido, BC677, BC666 and NS540) and five planting dates (May 15, June 1, June15, July 1, July 15) in a randomized complete block design with three replications. The results of the present study showed that the highest and lowest seed yield was obtained from Hido cultivar at June 1^st planting date and NS504 cultivar at July 15^th, respectively. Additionally, among the measured indices, crop heat unit (CHU), heat use efficiency (HUE) and relative thermal disparity (RTD) indices were able to estimate heat requirement of maize cultivars accurately in different sowing dates and different phenological stages. These indices provided stable trends and reasonable estimates of the thermal requirements of maize hybrids cultivated on early and delayed sowing dates and hence, they had relative superiority over the other indicators such as growing degree days (GDD), helio-thermal unit (HTU) and the pheno-thermal index (PTI). RTD and CHU had the lowest coefficients of variance which it showed that these indices have enough accuracy to estimate heat requirement of maize hybrids in different planting dates.</p> اختلاف نسبی دما, تاریخ کشت, کارایی مصرف حرارت, واحدهای حرارتی محصول Crop heat unit, Heat use efficiency, Planting dates, Relative thermal disparity 49 67 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-346&slc_lang=fa&sid=1 M. Edalat محسن عدالت edalat@shirazu.ac.ir Yes Shiraz University, Shiraz, Iran. دانشگاه شیراز R. Naderi روح‌اله نادری No Shiraz University, Shiraz, Iran. دانشگاه شیراز