fa بررسی تغییرات برخی شاخص های فیزیولوژیک نخود (Cicer arietinum L.) تحت‌تأثیر پرایم مزرعه ای بذر، کود‌‌ زیستی و میزان فسفر عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; line-height: 80%; -ms-text-justify: kashida; text-kashida: 0%;"><font color="#000000"><b><span .="" 1392="" b="" dir="LTR" face="Times New Roman" font="" lang="FA" new="" span="" style="line-height: 80%; font-family:;" times="">کود فسفر (0،</span></b><b><span b="" dir="LTR" lang="FA" style="line-height: 80%; font-size: 11pt;"><font face="Times New Roman"> </font></span></b><b><span b="" dir="LTR" face="Times New Roman" font="" lang="FA" new="" span="" style="line-height: 80%; font-family:;" times="">و</span></b><b><span b="" dir="LTR" lang="FA" style="line-height: 80%; font-size: 11pt;"><font face="Times New Roman"> </font></span></b><b><span 100="" b="" dir="LTR" face="Times New Roman" font="" lang="FA" new="" span="" style="line-height: 80%; font-family:;" times="">پرایمینگ (پرایم با آب معمولی و عدم پرایم) بودند</span></b><b><span b="" dir="LTR" style="line-height: 80%; font-size: 11pt;"><font face="Times New Roman">.</font></span></b><b><span lang=&quot;FA&quot; style=&quot;line-height: 80%; font-family:;&quot; new=&quot;&quot; b=&quot;&quot; lotus&quot;;=&quot;&quot; 11pt;=&quot;&quot; roman&quot;;=&quot;&quot; &quot;times=&quot;&quot; roman&quot;;&quot;=&quot;&quot;> نتایج نشان داد که پرایمینگ نخود تمامی شاخص&shy;های رشد اندازه گیری شده به‌ویژه حداکثر شاخص سطح برگ، درصد همزیستی و عملکرد دانه نخود را به‌ترتیب 44، 8/6 و 27 درصد افزایش داد. کاربرد کودهای زیستی به‌خصوص کاربرد هم‌زمان مایکوریزا و بارور2 در حالت مصرف 50 درصد فسفر در مقایسه با تیمار شاهد، منجر به افزایش قابل توجه بیشتر شاخص&shy;های رشد از جمله حداکثر شاخص سطح برگ، سرعت رشد محصول، ماده خشک کل و عملکرد دانه به‌ترتیب به‌میزان 44/27، 82/13، 15/8 و 46/29 درصد گردید. هم‌چنین نتایج این بررسی نشان داد که قارچ مایکوریزا با برقراری همزیستی با ریشه نخود، توانست مصرف کودهای فسفره در مزارع را کاهش دهد بدون آنکه عملکرد کمی و کیفی گیاه کاهش پیدا کند. </b></font></p> <p>To investigate the effect of on<span dir="RTL">-</span>farm seed priming and bio-fertilizers at different phosphorus levels on some physiological indices of chickpea (<em>Cicer arietinum</em> L.) a factorial experiment was conducted in spring 2013 in a randomized complete block design with 3 replications at the Agricultural Research Station of Bu Ali Sina University in Hamedan, Iran. The factors consisted of phosphorus fertilizer (0, 50 and 100 percent of recommended phosphorus fertilizer) bio-fertilizer (mycorrhizae, Barvar2, both of them and no-application) and on-farm seed priming (priming with conventional water and no-priming). The results showed that priming increased all growth parameters especially maximum leaf area index, colonization percent and seed yield, by 44, 7 and 27%, respectively. Priming increased the mycorrhizal symbiosis percent by 6.8%. Application of bio-fertilizers, especially the simultaneous application of mycorrhiza and Barvar2 at 50 percent phosphorus, compared with the control treatment resulted in 27.4, 13.8, 8.2 and 29.5% increases in maximums of leaf area index, crop growth rate, total dry matter and seed yield, respectively. Mycorrhizal symbiosis with chickpea roots could reduce phosphate fertilizer application without reducing the physiological indices of chickpea.</p> بارور, پرایمینگ, شاخص رشد, مایکوریزا Barvar, Growth index, Mycorrhizae, Priming 25 39 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-360&slc_lang=fa&sid=1 M. A. Aboutalebian محمدعلی ابوطالبیان aboutalebian@yahoo.com Yes Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran دانشگاه بوعلی سینا M. Elahi محمد اللهی No Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran دانشگاه بوعلی سینا