fa پاسخ رشد و عملکرد نخود ‌‌فرنگی(Pisum sativum) به اثر بقایای کودهای آلی و اوره در کشت قبلی عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>استفاده از کودهای دامی در کشت آلی و تداوم معدنی شدن نیتروژن این کودها، بررسی اثرات باقی‌مانده نیتروژن را در کشت بعدی ضروری می&shy;سازد. بر این اساس، اثرات باقی‌مانده ترکیبات کود گاوی و اوره مصرفی کشت قبلی (سیاهدانه) بر رشد، عملکرد نخود فرنگی به</strong><strong><span dir="LTR">&lrm;</span></strong><strong>صورت طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی در دانشگاه شهرکرد مورد بررسی قرار گرفت. تیمارهای کودی در کشت سیاهدانه (سال زراعی 91 - 90) شامل کود گاوی، کود شیمیایی اوره، سه نسبت کود گاوی: اوره تقسیطی (۲:۱؛ ۱:۱؛ ۱:۲) و سه نسبت کود گاوی: اوره غیرتقسیطی (۲:۱؛ ۱:۱؛ ۱:۲) و هم‌چنین عدم مصرف کود (شاهد) بودند. کشت نخودفرنگی بدون اضافه کردن کود (دامی یا شیمیایی) در سال زراعی 92 - 91 انجام شد.</strong> <strong>نتایج نشان داد ماده خشک در مرحله گل‌دهی، غلظت نیتروژن و فسفر گیاه، ارتفاع بوته، اجزای عملکرد، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک نخود فرنگی تحت بقایای کود اوره جداگانه اختلاف معنی&shy;داری با بقایای تیمار شاهد نداشت. عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه تحت تیمار بقایای کودی گاوی و بقایای تلفیقی بیشتر از بقایای کود اوره بود. بیشترین عملکرد دانه (۴۰۰۰ کیلوگرم در هکتار) به تیمار بقایای کود گاوی: کود اوره (2:۱) غیرتقسیطی اختصاص داشت و این تیمار باعث شد عملکرد دانه نسبت به تیمار بقایای کود اوره، جداگانه 5/1 برابر افزایش یابد. بیشترین عملکرد بیولوژیک (8325 کیلوگرم در هکتار) نیز در تیمار بقایای کود گاوی جداگانه به‌دست آمد که از لحاظ آماری با تیمارهای تلفیقی (1:2) اختلاف آماری نداشت. به‌طورکلی اگرچه بقایای کود اوره بر تولید گیاه نخود فرنگی تأثیری نداشت ولی تولید این محصول با استفاده از بقایای کود گاوی در حذف هزینه کوددهی و جلوگیری از آلودگی زیست‌محیطی مؤثر است.</strong></p> <p>Application of organic manure in organic farming and long-term mineralization may lead to residual effects on the succeeding crop. So, residual effects of combined cattle manure and urea fertilizer of previous crop (black cumin) on growth and yield of pea were examined in a randomized complete block design. Treatments included of&nbsp; cattle manure (CM), urea (U), three ratios of CM+U full dose application (2:1; 1:1; 1:2) and three ratios of CM+U split application (2:1; 1:1; 1:2), and unfertilized control to previous crop (black cumin) in 2012. Pea planted without any fertilizer in 2013. There was no significant difference between control and residual of urea treatment for some parameters including dry matter in flowering stage, plant nitrogen and phosphorus concentration, plant height, yield components, grain yield and biological yield of pea. Biological and grain yields were greater under both residual of cattle manure treatment and integrated treatments compared to residual of urea treatment. The highest grain yield (4000 kg ha^-1) was observed in residual of CM:U full dosed application treatment, to the extent that grain yield in this treatment indicated a 1.5-fold increase in comparison with residual of urea treatment. The highest biological yield (8325 kg ha^-1) was obtained in residual of CM treatment, though it was not significant different from that of residual of CM:U (1:2) treatments. In general, although residual of urea fertilizer did not leave a notable effect on pea production, but production of this crop relying on residual of cattle manure deems effective to lowering of fertilization cost and ameliorating environmental contaminations.</p> آلودگی, بقایای نیتروژن, کود اوره, کود تلفیقی Contamination, Integrated fertilizer, Residual of nitrogen, Urea fertilizer 55 69 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-362&slc_lang=fa&sid=1 S. Fallah سیف اله فلاح Falah1357@yahoo.com Yes Shahrekord University, Shahrekord, Iran. دانشگاه شهرکرد N. Ghasemi Siani نرگس قاسمی‌سیانی No Shahrekord University, Shahrekord, Iran. دانشگاه شهرکرد A. Salehi عالیه صالحی No Shahrekord University, Shahrekord, Iran. دانشگاه شهرکرد