Journal of Crop Production and Processing

fa تأثیر تنش شوری بر رشد و توزیع یونی در ارقام متحمل و حساس گیاه کلزا (Brassica napus L.) Effect of Salt Stress on Growth and Ion Distribution of Rape Genotypes (Brassica napus L.) Differing in Salt Tolerance عمومى General پژوهشي Research به‌منظور بررسی واکنش ارقام کلزا به تنش شوری آزمایشی گلخانهای به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار به اجرا درآمد. سه سطح شوری صفر، 100و 200 میلی‌مولار به‌عنوان تیمار شوری از زمان استقرار بوته (4 برگی) اعمال گردید. در این تحقیق غلظت یون‌های سدیم و پتاسیم و نیز نسبت پتاسیم به سدیم در بافتهای مختلف سه رقم کلزا (PP-401-15E، Hyola401 و Hyola60) که به‌لحاظ تحمل به شوری متفاوت بودند، 30 روز پس از اعمال شوری مورد مقایسه قرار گرفتند. تجزیه دادهها نشان داد که تأثیر شوری بر همه صفات معنی‌دار بود. هم‌چنین نتایج نشان داد که زیستتوده اندام هوایی و ریشه و عملکرد دانه در رقم حساس (PP-401-15E) کاهش بیشتری نسبت به ارقام متحمل (Hyola401 و Hyola60) در واکنش به تنش شوری داشت. در این تحقیق به‌نظر می‌رسد کاهش مقدار زیست‌توده اندام هوایی، عمدتاً به‌دلیل اثرات اسمزی املاح و نه اثرات ویژه یونی می‌باشد. تجمع سدیم در اندام هوایی و ریشه ارقام متحمل کمتر بود که این موضوع نشان داد تحمل در این ارقام با میزان ممانعت از ورود نمک به داخل گیاه مرتبط می‌باشد. هم‌چنین در این آزمایش نسبت پتاسیم به سدیم در جوانترین برگی که به حداکثر سطح خود رسیده بود، در رقم حساس کمتر از ارقام متحمل بود. توزیع یونی در گیاه کلزا می‌تواند به‌طور قابل توجهی باعث بهبود تحمل به شوری گردد. نفوذپذیری نسبی غشاء در رقم PP-401-15E در شوری 200 میلی‌مولار افزایش بیشتری نسبت به ارقام مقاوم داشت، از این‌رو می‌توان از آن به‌عنوان ملاک انتخاب به‌منظور افزایش مقاومت به شوری بهره‌گیری نمود. To examine the response of three rapeseed varieties to salinity stress, a pot experiment was conducted in a glasshouse using a factorial experiment based on a randomized complete block design with three replications. Three levels of NaCl (0, 100 and 200 mM NaCl) were imposed as the salinity treatments at root establishment (leaf 4) stage. In this study, sodium (Na+) and potassium (K+) concentrations and K+/Na+ ratio were compared in different tissues in three  varieties of rapeseed (PP-401-15E, Hyola401 and Hyola60) known to differ in salt tolerance, 30 days after salt treatment commencement. Effect of salinity was significant on all measured characters. The decline in shoot and root biomass and grain yield of salt sensitive genotype (PP-401-15E), were higher than those of the salt tolerants (Hyola401 and Hyola602) in response to salt stress. It seemed that the decrease in shoot biomass was primarily due to the osmotic effect of the salt, rather than the Na+-specific effects. The salt tolerant genotypes accumulated smaller quantities of Na+ in the shoot and root, indicating that the degree of salt tolerance in these genotypes depend upon the degree of salt exclusion from the plants. The salt sensitive genotype maintained a smaller K+/Na+ ratios in youngest fully expanded leaf than the salt tolerant genotypes. The ion partitioning capability in rape, thus, can considerably improve its salt tolerance. Relative membrane permeability was more notably increased in 200 mM NaCl in sensitive genotype (PP-401-15E) than the tolerant ones, and hence, can be used as selection criteria for improving salt tolerance. نفوذپذیری نسبی غشاء, اثرات ویژه یونی, عملکرد دانه, مقاومت به شوری Relative Membrane Permeability, Ion specific effects, Seed yield, Salt tolerance 71 83 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-363&slc_lang=fa&sid=1 V. Atlassi Pak وحید اطلسی‌پاک V.atlassi@gmail.com Yes , Payame Noor University دانشگاه پیام نور