Journal of Crop Production and Processing

fa بررسی آثار تنش خشکی در محیط مادری بر دماهای کاردینال و جوانه‌زنی بذر گونه‌های مختلف جنس Carthamus Effects of Occurrence of Drought Stress in Maternal Environment on Cardinal Temperatures and Germination Responses of Carthamus Species عمومى General پژوهشي Research گلرنگ یکی از قدیمی‌ترین گیاهان زراعی است که به‌طور عمده به‌عنوان یک گیاه دانه روغنی در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان کشت میشود. این مطالعه با هدف ارزیابی دماهای پایه، بهینه و بیشینه ژنوتیپهایی از گونههای مختلف جنس Carthamus و همچنین به‌منظور بررسی آثار تنش خشکی در محیط مادری بذر، بر شاخصهای جوانه‌زنی در قالب طرح کاملاً تصادفی در سال 1393 انجام شد. بدین‌منظور 13 ژنوتیپ از پنج گونه C. tinctorius، C. palaestinus، C. oxyacanthus، C. glaucus و C. lanatus که از محیط مادری با دو شرایط شاهد و تنش خشکی برداشت شده بودند، در قالب آزمایش فاکتوریل درون اتاقک رشد در 9 دمای متفاوت شامل 5، 10، 15، 20، 25، 30، 35، 40 و 45 درجه سانتیگراد قرار داده شدند. نتایج نشان داد که آثار ژنوتیپ، گونه، دما، تنش در محیط مادری و برخی از اثرات متقابل آنها بر روی شاخصهای جوانهزنی در سطح احتمال 5% معنیدار بود و سرعت جوانهزنی در دماهای کمتر از 10 درجه سانتیگراد و بالاتر از 30 درجه سانتیگراد کاهش معنیداری داشت. این آزمایش نشان داد با وجود تفاوتهای معنیدار گونههای مورد بررسی از لحاظ درصد و سرعت جوانهزنی، تفاوت محسوسی بین دمای کاردینال آنها در شرایط تنش و شاهد وجود ندارد و بنابراین، در صورت استفاده از تلاقی بین گونهای در برنامههای اصلاحی، احتمالاً دماهای کاردینال موجب تأثیر منفی در نتاج انتخاب شده در راستای تحمل به تنش خشکی نخواهد شد. Safflower (Carthamustinctorius L.) is one of the oldest domesticated crops, mainly grown as an oilseed in the arid and semiarid regions of the world. This study was conducted to investigate the Cardinal temperatures and to identify the effects of occurrence of drought stress in maternal environment on seed germination aspects of some Carthamus species according to a completely randomized design in 2014. To accomplish this, seeds of 13 genotypes from C. tinctorius, C. palaestinus, C. oxyacanthus, C. glaucus and C. lanatus were used which had been harvested from plants grown at normal and drought stress conditions. Seeds were subjected to 9 fixed temperatures (5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40 and 45°C) for germination in the growth chamber according to a factorial experiment. Results showed that the effects of genotype, species, temperature, pretreatment drought stress and some of their interactions were significant for certain germination characteristics at 0.05% probability level. Significant reductions occurred in the germination rate of seeds at temperatures below 10°C and above 30°C. Although there were significant differences in percent of seed germination among species, seeds harvested from drought stressed plants were not significantly different from the ones harvested from non-stressed plants in terms of cardinal temperatures. Hence, it is more likely that cardinal temperatures will not cause difficulties in the case of inter-specific breeding programs for drought tolerant safflower cultivar development. گلرنگ, تنش خشکی, دماهای پایه, بهینه و بیشینه, جوانه‌زنی Cardinal temperatures, Drought stress, Germination, Safflower 1 14 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2013-20&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Reza Nazari محمد رضا نظری mohamadreza.nazari@ag.iut.ac.ir No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعـی اصفهان Mohammad Mahdi Majidi محمدمهدی مجیدی majidi@cc.iut.ac.ir Yes Isfahan University of Technology دانشگاه صنعـی اصفهان Aghafakhr Mirlohi آقا فخر میرلوحی mirlohi@cc.iut.ac.ir No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعـی اصفهان Fatemeh Hajihadi فاطمه حاجی هادی رئیسه f.haji@ag.iut.ac.ir No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعـی اصفهان