Journal of Crop Production and Processing

fa ارزیابی قدرت هیبرید تعدادی از هیبریدهای خیار از تیپ تازه‌خوری Hybrid vigor estimation in some fresh Cucumber Hybrids عمومى General كاربردي Applicable خیار یکی از مهم‌ترین محصولات کشاورزی از نظر سطح زیر کشت و اهمیت اقتصادی است و تولید بذر هیبرید در این گیاه اهمیت فراوانی دارد. از این‌رو شناخت ترکیبات والدینی برتر یکی از مهمترین مراحل در برنامههای اصلاحی تولید بذر هیبرید است. یکی از پارامترهای بسیار مفید در برآورد عملکرد، میزان هتروزیس و یافتن والدینی است که بیشترین هتروزیس در نتاج آنها مشاهده شود. این مطالعه با هدف بررسی میزان هتروزیس تعدادی از هیبریدهای خیار از تیپ تازهخوری از نظر عملکرد کل، اجزای عملکرد و برخی ویژگی‌های کیفی انجام شد تا بهترین ترکیبها برای تولید بذر هیبرید ایرانی خیار از تیپ تازهخوری معرفی گردند. مواد گیاهی مورد استفاده در این مطالعه 45 هیبرید خیار به همراه یک هیبرید تجاری ایرانی به‌نام گیلان دو محصول شرکت وارش برکت گیلان و یک هیبرید وارداتی محصول شرکت PS هلند بودند که در مزرعه پژوهشی دانشگاه لرستان در طی سالهای 1394 - 1393 کاشته شدند. تجزیه واریانس صفات مختلف اختلاف معنیداری را بین تمام ژنوتیپهای مورد آزمایش نشان داد. مقایسه میانگین برای صفات مختلف نشان داد که هیبرید B10 × A4 دارای بیشترین عملکرد کل و عملکرد بازارپسند است و هیبرید A0  B12 ×بیشترین عملکرد نوبرانه را دارا بود. بررسی میزان هتروزیس نسبت به والد برتر برای صفات عملکرد کل و عملکرد بازارپسند نشان داد که هیبریدهای B10 × A11 و B10 × A4 بیشترین هتروزیس نسبت به والد برتر، هتروزیس نسبی و هتروزیس استاندارد را دارا بودند. هیبرید B12 × A0 و هیبرید× B10   A15 به‌ترتیب بیشترین هتروزیس نسبی و هتروزیس نسبت به والد برتر را به‌ترتیب برای عملکرد نوبرانه و زمان تا ظهور اولین گل ماده دارا بودند. نتایج حاکی از تنوع بالایی بین هیبریدهای مورد بررسی بود که از این تنوع در برنامههای تلاقی به‌منظور تولید ارقامی با صفات مطلوب میتوان استفاده نمود. Since cucumber is one of the most economically important horticultural crops, production of hybrid seeds is very important for obtaining a profitable fruit yield. Detecting the best combination of the parents is one of the most important stages in each breeding program. By selecting parents with high heterosis in their progenies, breeders will be able to generate hybrids with high yield. This study was, thus, undertaken to examine heterosis effect on yield, yield components, and some qualitative characteristics in some fresh cucumber fruit hybrids and to select the best cross. Eighteen cucumber hybrids along with a standard national hybrid “Guilan 2” generated by VBG Company and a standard international hybrid 'PS' were planted in the Research Field of Lorestan University, Khoramabad, Iran, during 2013-2014. There were significant differences between genotypes for all measured characteristics. The mean comparison for different traits showed that B10×A4 hybrid had the highest total and marketable fruit yield and B12×A0 hybrid had the greatest early fruit yield. The greatest high parent heterosis, mid-parent heterosis and standard heterosis were belonged to B10×A11 and B10×A4 hybrids, for total fruit yield and marketable fruit yield, respectively. The greatest mid-parent heterosis and high parent heterosis were also related to B12×A0 and B10×A15 hybrids, for early fruit yield and time to first female flower appearance, respectively. Since there were notable differences between studied hybrids in terms of a number of examined traits, they can be used in crossing programs with the aim of releasing suitable hybrid cultivars هتروزیس, خیار تیپ تازه‌خوری, عملکرد, غالبیت Heterosis, Fresh type Cucumber, Yield, Dominant 33 46 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2119-4&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Moradipour فاطمه مرادی پور moradipour21@gmail.com No University of Guilan دانشگاه گیلان Jamal-Ali Olfati جمالعلی الفتی jamalaliolfati@gmail.com Yes University of Guilan دانشگاه گیلان Yousef Hamidoghli یوسف حمیداوغلی hamidoghli@gmail.com No University of Guilan دانشگاه گیلان Atefeh Sabouri عاطفه صبوری atefeh_sabouri@yahoo.com No University of Guilan دانشگاه گیلان Bahman Zahedi بهمن زاهدی bzahedi@yahoo.com No University of Lorestan دانشگاه لرستان