fa پتانسیل تولید و تحمل به خشکی کلکسیون داخلی و خارجی گلرنگ در سه منطقه ایران عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">اگرچه گلرنگ پراکنش خوبی در ایران دارد</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">،</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> لیکن</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مرکز تنوع آن در بسیاری از کشورهای آسیایی و اروپایی به‌خصوص مناطق خشک جهان نیز گزارش شده است. در این پژوهش به‌منظور</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ارزیابی واکنش 15 ژنوتیپ داخلی و 42 </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ژنوتیپ </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">خارجی گلرنگ به</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تنش</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">خشکی در سه منطقه نجف‌آباد (اصفهان)، جیرفت و جوپار (کرمان)، ژنوتیپ‌ها به‌صورت طرح لاتیس تحت شرایط رطوبتی معمول و تنش خشکی مورد بررسی قرار گرفتند. اعمال تنش</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">خشکی در مرحله تکمه‌دهی و بعد از آن در 85 درصد تخلیه رطوبتی از خاک انجام شد. نتایج نشان داد تنش خشکی موجب کاهش معنی‌دار بیشتر صفات از جمله عملکرد دانه (20/30 درصد)، عملکرد روغن (28/32 درصد)، محتوای روغن دانه (54/3 درصد)، تعداد طبق در بوته (77/16 درصد)، تعداد دانه در طبق (04/16 درصد) و ارتفاع بوته (43/4 درصد) شد. تنش خشکی در مناطق نجف‌آباد و جوپار روی صفت تعداد دانه در طبق تأثیر معنی‌دار نداشت اما در منطقه جیرفت باعث کاهش معنی‌دار این صفت شد. به‌طوری‌که عملکرد دانه نیز در جیرفت کمتر از دو منطقه دیگر بود. براساس تج</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">زیه به مؤلفه‌های اصلی برای شاخص‌های مختلف حساسیت و تحمل به تنش خشکی، ژنوتیپ شماره 29 (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">PI- 657800</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) از مصر</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در هر سه منطقه جزء متحمل‌ترین ژنوتیپ‌ها به تنش خشکی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">محسوب شد. همچنین </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">متحمل‌ترین ژنوتیپ‌ها</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به تنش خشکی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در منطقه نجف‌آباد‌، جیرفت و جوپار به‌ترتیب ژنوتیپ‌های‌ شماره 37 (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">PI- 657820</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">از </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ا</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ردن، 31 (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">CART 64</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) از اسلواکی</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و 4 (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">PI- 239707</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) از ترکیه بودند. اغلب ژنوتیپ‌های ایرانی دارای محتوای روغن دانه بالا (بیش از 30 درصد) بودند. وجود ژنوتیپ‌های متحمل و با عملکرد بالا در بین ارقام خارجی در ژرم‌پلاسم مورد مطالعه می‌تواند منبع ژنی مفید را برای اصلاح ارقام داخلی با ویژگی</span></span></strong><strong><span style="font-family:b arash;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های مطلوب از جمله محتوای روغن دانه بالا فراهم کند. همچنین امکان یافتن ژنوتیپ‌های پایدار در این کلکسیون جهانی نیز وجود دارد</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">.</span></span></strong></p> <p style="text-align: justify;">Although safflower is widely distributed in Iran, other diversity centers have also been reported in many Asian and European countries, especially arid regions of the world. In this research 15 domestic and 42 exotic safflower genotypes were evaluated for drought tolerance in three locations of Najafabad (Isfahan), Jiroft and Jopar (Kerman), using a lattice design at normal and drought stress conditions. Water stress was applied at budding stage and depletion of 85% of available soil water. Results showed that drought stress significantly decreased most of the traits, including seed yield (30.20%), oil yield (32.28%), oil content (3.54%), number of capitulums per plant (16.77%), number of seeds per capitulum (16.04%) and plant height (4.43%). Drought stress did not significantly affect number of seeds per capitulum in Najafabad and Jopar locations but significantly decreased it in Jiroft location, leading to a lower seed yield in Jiroft compared to two other locations. According to principle components analysis based on drought-tolerance/susceptibility indices, genotype number 29 (PI- 657800) originating from Egypt was identified as the most drought tolerant genotype across all three locations. Moreover, genotypes number 37 (PI- 657820) originating from Jordan, 31 (CART 64) originating from Slovakia and 4 (PI- 239707) originating from Turkey were the most drought tolerant genotypes in Najafabad, Jiroft and Jopar, respectively. Generally, domestic genotypes had high oil content (more than 30%). The exotic tolerant genotypes with high and sustainable yield in this germplasm can provide useful gene pool for breeding of domestic genotypes with desirable traits such as high oil content. Also, there is the possibility to find stable - yielding genotypes in this worldwide collection.</p> گلرنگ, خشکی, کلکسیون جهانی Safflower, Drought, World collections 1 18 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2013-22&slc_lang=fa&sid=1 F Ebrahimi فاطمه ابراهیمی ebrahimi.breeding@yahoo.com No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان M Majidi محمد مهدی مجیدی majidi@cc.iut.ac.ir Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان A Arzani احمد ارزانی a_arzani@cc.iut.ac.ir No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان Gh Mohammadinejad قاسم محمدی نژاد Mohammadinejad@uk.ac.ir No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Shahid Bahonar University of Kerman. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان R Dehghan-Kohestani رسول دهقان کوهستانی dehghan_rasoul@yahoo.com No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان