fa اثر پرایمینگ بذر بر شاخص‌های خوابیدگی بوته دو رقم برنج (Oryza sativa L.) در روش کشت مستقیم عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">به&shy;‌منظور بررسی اثر تیمار&shy;های پرایمینگ بذر بر صفات و شاخص&shy;های خوابیدگی در شیوه&shy;‌های کاشت مستقیم برنج، آزمایشی به&shy;صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه&shy; بلوک&shy;‌های کامل تصادفی در چهار تکرار به‌مدت دو سال (1392 و 1393) در مزرعه&shy; آزمایشی مؤسسه&shy; تحقیقات برنج کشور (رشت) اجرا شد. عامل اول؛ دو رقم برنج (خزر و هاشمی) و عامل دوم؛ در ده سطح (هشت تیمار پرایمینگ به‌ترتیب:</span></span></strong></p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">(</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">t₁</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">- هیدروپرایمینگ، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">t₂</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">- اسید آسکوربیک، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">t₃</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">- اسید سالیسیلیک، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">t₄</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">- کلرید کلسیم، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">t₅</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">- پرایمینگ با سرما، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">t₆</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">- پرایمینگ با گرما + سرما، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">t₇</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">- پوشش‌دار کردن بذر، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">t₈</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">-</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> بذر خشک ب</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">د</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ون پرایم</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) که همگی این تیمارها در نوار بذر قرار داده شدند و دو تیمار، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">t₉</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">- کاشت مستقیم (خطی) بذر جوانه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">‌دار شده بدون نوار و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">t₁₀</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">- نشاءکاری (گیاهچه&shy;‌های 25 روزه) بودند. در این مطالعه، خصوصیات مورفولوژیک و شاخص</span></span></strong><strong><span style="font-family:b arash;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های مقاومت به خوابیدگی بوته مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد، بین صفات مورفولوژیک و شاخص&shy;های مقاومت به خوابیدگی بوته در دو رقم و در تیمارهای مختلف پرایمینگ تفاوت معنی&shy;دار وجود دارد. رقم خزر با عملکرد دانه 5142 کیلوگرم در هکتار و مقاومت به شکستگی میانگره سوم و چهارم (به‌ترتیب با 549</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">704 نیوتن)</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> دارای مقاومت به خوابیدگی بالاتری نسبت به رقم هاشمی بود. بین شیوه&shy;های کاشت (مستقیم و نشاء&shy;کاری) از نظر مقاومت به خوابیدگی تفاوت معنی&shy;‌داری مشاهده شد. بیشترین شاخص گشتاور خمشی در میانگره سوم و چهارم به‌ترتیب با 1060 و 1708 گرم بر سانتی&shy;متر مربوط به تیمار نشاء</span></span></strong><strong><span style="font-family:b arash;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کاری بود. تیمار هیدروپرایمینگ سبب افزایش چشمگیر در ضخامت دیواره&shy; میانگره چهارم در رقم خزر بود. به‌طورکلی می&shy;توان بیان نمود، تیمار&shy;های پرایمینگ در ایجاد مقاومت به خوابیدگی بوته در سه روش کاشت (کاشت مستقیم با نوار بذر، کاشت مستقیم خطی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">و کاشت نشائی) و در ارقام مختلف اثرگذاری متفاوت دارند.</span></span></strong></p> <p style="text-align: justify;">In order to evaluate the effect of seed priming on lodging-related characteristics in direct seeding method, a study was conducted in a factorial randomized complete block design with four replicates in the research field of Rice Research Institute of Iran (Rasht) for two years. The first factor consisted of two rice cultivars (Khazar and Hashemi) and the second one consisted of ten levels of seed conditions encompassing, eight priming treatments including hydropriming, ascorbic acid, salicylic acid, CaCl₂, cold, cold + heat, seed coating, and non-primed dry seed, all sown with seed tap technology along with linear direct seeding of germinated seeds and transplanting (25-days-old seedlings). Agronomic and morphological characteristics and resistance to lodging indices were measured. The results showed that there were significant differences between two cultivars and ten levels of seed conditions in morphological traits and lodging resistance indices. Mean comparisons and correlation analyses showed that grain yield (5142 kgha^-1), resistance to fracture in third and fourth internodes (549 and 704 Newton, respectively) in Khazar were higher than those of Hashemi. There was a significant difference between planting methods (direct-seeded and transplanting) in terms of lodging resistance. Maximum indicators in the third and fourth internode bending momentum (1060 and 1708 gcm^-1) were observed in the transplanting method. Hydropriming treatment had significant effect on fourth internode thickness in cultivar Khazar. Priming treatments appeared to leave significant effect on resistance to lodging in different planting methods in a cultivar-specific manner.<br> &nbsp;</p> برنج, شاخص خوابیدگی, کاشت مستقیم, گشتاور خمشی, مقاومت به شکستگی Rice, lodging index, direct seeded, bending moment, breaking resistance 129 143 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3222-1&slc_lang=fa&sid=1 H akhgari حسن اخگری akhgar_h@yahoo.com 100319475328460026468 100319475328460026468 No University of Guilan گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان M Esfahani مسعود اصفهانی esfahani@guilan.ac.ir 100319475328460026469 100319475328460026469 Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان GH MOHSENABADI غلام رضا محسن آبادی mohsenabadi@guilan.ac.ir 100319475328460026470 100319475328460026470 No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان A Alami علی اعلمی ali_aalami@yahoo.com 100319475328460026471 100319475328460026471 No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان