fa مطالعه اثرات همزیستی مایکوریزا بر ویژگی‌های بیوشیمیایی و فیزیولوژیک ارقام مختلف گوجه‌فرنگی تحت تنش شوری عمومى General كاربردي Applicable <p dir="RTL"><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شوری از مهم‌ترین فاکتورهای غیر زیستی محدود کننده رشد و عملکرد گیاهان محسوب می‌شود. این پژوهش با هدف ارزیابی اثر همزیستی مایکوریزا بر مکانیسم‌های فیزیولوژیکی گوجه‌فرنگی در پاسخ به تنش شوری انجام شد. سه رقم گوجه‌فرنگی در دو سطح حضور و عدم حضور قارچ مایکوریزا و در سه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سطح</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تیمار شوری (آب</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">غیر شور (شاهد)، تنش</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ملایم (چهار دسی‌زیمنس</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بر</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مترمربع) و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تنش</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شدید (هفت دسی‌زیمنس</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بر مترمربع) به‌صورت فاکتوریل، در قالب بلوک کامل تصادفی در حوضچه‌های لایسیمتری در گلخانه کشت شدند. به‌منظور مطالعه صفات فیزیولوژیکی و درصد همزیستی در ابتدای گل‌دهی نمونه‌گیری صورت گرفت. ضمن اینکه پس از رسیدگی فیزیولوژیکی، عملکرد تعیین شد. نتایج نشان داد همزیستی با مایکوریزا بر بیوماس گوجه‌فرنگی در تیمار آبیاری با آب غیر شور، افزایش معنی‌دار داشت. درصد کلونیزاسیون ریشه‌ها در شوری شدید، افزایش معنی‌دار یافت. در رقم (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Primo Rio</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) همزیست با قارچ، بیشترین سطح برگ، سطح ریشه و حجم ریشه مشاهده شد که از نظر آماری معنی‌دار بودند. میزان آنتوسیانین و فلاونوئید در تیمار شوری شدید بدون مایکوریزا افزایش معنی‌داری داشتند که حاکی از تأثیر مثبت تنش شوری در افزایش غلظت آنها بوده است. به‌طورکلی می‌توان نتیجه گرفت که همزیستی مایکوریزایی با تأثیر مثبت بر سطح برگ به‌عنوان منبع فتوسنتز کننده و با توسعه سطح ریشه و حجم ریشه، با افزایش میزان جذب نقش به‌سزایی در تعدیل تنش</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شوری خواهد داشت. در نهایت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Grande op </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Primo Rio</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به‌ترتیب رقم حساس و متحمل برای مزارع شور شناخته می‌شود.</span></span></strong><br> &nbsp;</p> <p><br> Salinity is known as one of the most important abiotic factors that limit growth and yield of crop plants. This research was conducted to evaluate the effect of mycorrhiza symbiosis on physiological responses of <em>Solanum lycopersicum</em> against salinity stress. Three <em>Solanum lycopersicum</em> genotypes with and without mycorrhiza fungi and three levels of salinity stress (non-saline (control), mild (4 dSm^-1) and severe saline (7 dSm^-1) were examined in a randomized complete block design in Lisimeter pools in greenhouse condition. Some physiological traits at flowering initiation and yield of the examined genotypes at physiological maturity were estimated. Mycorrhizal symbiosis in the presence of non-saline water led to notable increase in plant dry mass. Severe salinity led to significant increase in colonization percentage. Primo Rio treated with mycorrhiza indicated the greatest leaf and root area and root volume. Non-inoculated plants were proven to contain greater flavonoid contents when grown in the presence of severe salinity. From the gathered data, it can be concluded that mycorrhizal symbiosis may leave positive influence on leaf area (i.e. photosynthetic source) and root area and volume (i.e. leading to&nbsp; enhancement of mineral absorption), and hence withstanding tomato against salinity stress. Grande op and Primo Rio appeared to be salt-sensitive and salt-tolerant genotypes, respectively.<br> &nbsp;<br> &nbsp;</p> آنتی‌اکسیدان, شوری, گوجه‌فرنگی, همزیستی مایکوریزا Antioxidant, Salinity, Solanum lycopersicum, Mycorrhiza symbiosis 11 21 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3040-3&slc_lang=fa&sid=1 F. Deylam katuli فاطمه دیلم کتولی No Islamic Azad University, Chaloos, Iran. دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان ،ایران. E. Faghani الهام فغانی elhamfaghanibio@gmail.com Yes Agronomy Department, Cotton Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Gorgan, Iran. مؤسسه تحقیقات پنبه کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران H. Ajam nourozi حسین عجم نوروزی ajamnorozei@yahoo.com No Islamic Azad University, Gorgan, Iran. دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان ،ایران.