fa اثر شوری بر جوانه‌زنی و ارتباط آن با وضعیت رشد رویشی ژنوتیپ‌های Bromus danthoniae از مناطق شور و غیر شور ایران عمومى General پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">گونه </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Bromus danthoniae </span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Trin.</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">گراس مرتعی، بومی اقلیم&shy;های سخت بیابانی و از منابع ژنتیکی مهم متحمل به تنش&shy;های محیطی به&shy;ویژه شوری محسوب می‌شود. در مطالعه حاضر 24 ژنوتیپ جمع&shy;آوری شده از استان&shy;های ایلام، کردستان، کرمانشاه (مناطق غیر شور) و آذربایجان غربی (منطقه شور سواحل دریاچه ارومیه)، در مرحله جوانه&shy;زنی و تیمارهای شوری با غلظت&shy;های 0، 60، 120، 180، 240 و 300 میلی</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">&shy;</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مولار کلرید سدیم مورد بررسی قرار گرفت. صفات درصد جوانه&shy;زنی، شاخص سرعت جوانه&shy;زنی، بنیه بذر، طول ریشه&shy;چه، طول ساقه</span></span></strong><strong><span style="font-family:b arash;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">چه،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">وزن تر و وزن خشک گیاهچه اندازه&shy;گیری شد. در ضمن رابطه جوانه&shy;زنی و زنده ماندن بوته&shy;ها (%) پس از چهار هفته اعمال تنش شوری 350 میلی‌مولار کلرید سدیم در مرحله رشد رویشی اندازه&shy;گیری شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که شوری اثر بسیار معنی&shy;دار و کاهنده برای کلیه صفات داشت. همچنین اثر ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ با شوری نیز بسیار معنی&shy;دار بود. ژنوتیپ‌های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">USLN3</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">KER4</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به‌ترتیب با 13% و 98% کاهش جوانه‌زنی در شرایط تنش 300 میلی‌مولار، به‌ترتیب کمترین و بیشترین تأثیر را از تنش شوری داشتند. براساس نتایج تجزیه کلاستر ژنوتیپ&shy;ها در سه گروه قرار گرفتند، گروه اول شامل ژنوتیپ‌های متحمل، متعلق به مناطق شور، گروه دوم شامل ژنوتیپ‌های حساس متعلق به مناطق غیر شور و گروه سوم شامل ترکیبی از ژنوتیپ‌های مناطق مختلف بود. رابطه معنی&shy;داری بین جوانه&shy;زنی و صفت زنده ماندن گیاه در مرحله رشد رویشی تحت تنش شوری مشاهده نشد که نشان‌دهنده مکانیسم&shy;های متفاوت درگیر در تحمل به تنش شوری در مرحله گیاهچه و رشد رویشی در گونه </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">B. danthoniae</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> می&shy;باشد.</span></span></strong></p> <p style="text-align: justify;"><em>Bromus danthoniae </em>Trin. is an annual grass species that is well adapted to harsh climates and could be considered as an important genetic resources for tolerance to environmental stresses such as salinity. In this study, 24 genotypes collected from Ilam, Kurdistan, Kermanshah (non-saline areas) and West Azerbaijan (saline area: shores of Uremia Salt Lake) provinces of Iran were investigated at the germination stage under salt treatments with concentrations of 0, 60, 120, 180, 240 and 300 mM sodium chloride. Germination percentage, germination rate index, seed vigor, root length, shoot length and seedling fresh and dry weights were measured. In addition, the relationship between the percentage of germination in 300 mM sodium chloride and the survival rate (%) after four weeks in 350 mM sodium chloride at the vegetative stage was evaluated. The results of analysis of variance showed that salinity treatments caused significant reductions in all the studied traits. Genotypic variation and the interaction of genotype &times; salt treatments were also significant. Genotypes USLN3 and KER4 were found to be the most tolerant and sensitive genotypes to salinity stress, with 13% and 98% reduction in germination percentage at 300 mM NaCl, respectively. Cluster analysis divided the genotypes into three groups, with one group containing only tolerant genotypes from Uremia Salt Lake, another one comprising only sensitive genotypes from non-saline regions, and the third one containing genotypes from both regions. The correlation between the germination percentage and the survival rate at the vegetative stage was not significant, indicating that different mechanisms are, perhaps, responsible for salinity tolerance at the germination and vegetative stages in <em>B. danthoniae</em>.</p> انتخاب طبیعی, تحمل, تنش شوری, مرتع, هالوفیت Grass land, Halophyte, Natural selection, Salinity, Tolerance 107 120 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2005-3&slc_lang=fa&sid=1 M. Rezaei معصومه رضایی a-arzani@cc.iut.ac.ir No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. دانشگاه صنعتی A Arzani احمد ارزانی a_arzani@cc.iut.ac.ir Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. دانشگاه صنعتی اصفهان Ghodratollah Saeidi قدرت اله سعیدی a-arzani@cc.iut.ac.ir No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. صنعتی اصفهان F Haji Hadi فاطمه حاجی هادی ریسه a-arzani@cc.iut.ac.ir No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. دانشگاه صنعتی اصفهان