Journal of Crop Production and Processing

fa نقش فیزیولوژیک کودهای زیستی در بهبود عملکرد کشت مخلوط سیاه‌دانه و لوبیا چیتی The Physiological Role of Bio-Fertilizers in Improving the Crop Yield of Black Cumin and Common Bean Intercropping عمومى General پژوهشي Research به‌منظور بررسی نقش کودهای زیستی بر ویژگی‌های فیزیولوژیک مؤثر در بهبود عملکرد سیاه‌دانه و لوبیا در نسبت‌های مختلف کشت مخلوط، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1395 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه به اجرا در آمد. تیمارهای آزمایش شامل دو سطح کود (مصرف کود زیستی دارای باکتری‌های تأمین کننده نیتروژن، فسفر و پتاسیم) و عدم مصرف کود و پنج نسبت کاشت (100:00، 25:75، 50:50، 75:25 و 0:100) لوبیا - سیاه‌دانه به روش جایگزینی بودند. بیشترین عملکرد دانه و بیولوژیک سیاه‌دانه (20/54 و 40/118 گرم در مترمربع) و لوبیا )3/139 و 374 گرم در مترمربع) از تیمار کشت خالص همراه با کاربرد کود زیستی به‌دست آمد. درصد روغن سیاه‌دانه و کلروفیل b سیاه‌دانه در نسبت کشت 50:50 به‌ترتیب 34/17 و 36/14 و کلروفیل b و کارتنویید لوبیا در نسبت کشت 50:50 به‌ترتیب 74/13 و 38/10 درصد نسبت به کشت خالص افزایش نشان داد. بیشترین عملکرد روغن (4/12 گرم در متربع) و درصد اسانس سیاه‌دانه (51/0 درصد) متعلق به تیمار کشت خالص همراه با کاربرد کود زیستی بود. بالاترین نسبت برابری زمین کل (50/1) از نسبت کشت 50:50 با کاربرد کود زیستی به‌دست آمد که معادل 50 درصد افزایش در بهره‌وری استفاده از زمین نسبت به کشت خالص دو گونه بود. این امر احتمالاً به‌دلیل اثرات تسهیل و تکمیل‌کنندگی دو گونه و نقش مؤثرتر کودهای زیستی دارای باکتری‌های تأمین کننده نیتروژن، فسفر و پتاسیم در تغذیه سیاه‌دانه و لوبیا در کشت مخلوط است. با توجه به عملکرد بالاتر (عملکرد کمی و کیفی هر دو گونه) و اهداف کشاورزی پایدار،  نسبت کشت 50:50 با کاربرد کود زیستی مناسب و قابل توجیه است.   In order to investigate the effect of bio-fertilizers on the effective physiological characteristics and to improve the performance of common bean (Phaseolus vulgaris L.) and black cumin (Nigella sativa L.) in different ratios of intercropping, a field experiment was conducted as a factorial based on a randomized complete block design with three replications; this study was carried out at the research farm of the Faculty of Agriculture, Urmia University, Iran, in 2016. Treatments included two levels of bio-fertilizers (consumption of nitrogen, phosphorus, potassium supplier bacteria) and non bio-fertilizers, and 5 planting ratios (0:100, 25:75, 50:50, 75:25 and 100:0) of common bean- black cumin. The maximum seed yield and the biological yield of black cumin (54.20 and 118.40 g m-2) were obtained by sole cropping with the use of bio-fertilizers. The percentage of oil and chlorophyll b of the black cumin was increased by 17.34 and 14.36%, respectively, in the 50:50 planting ratio; On the other hand, chlorophyll b and carotenoids of bean were increased by 13.74 and 10.38%, respectively, in the 50:50 planting ratio, as compared to the sole cropping systems. The highest yield of oil (1.24 g m-2) and essential oil (0.51%) of the black cumin belonged to sole cropping with the application of bio-fertilizers. The highest land equivalent ratio (1.50) was also obtained in the 50:50 planting ratio with the application of bio-fertilizers. This means that seed yield per unit area in intercropping was improved up to 50%, as compared with seed yield by sole cropping. With respect to the higher yield (the quantitive and qualitive yield of both two species) and sustainable agricultural objectives, the 50:50 planting ratio along with application of bio-fertilizers could be appropriate.       اسانس, باکتری‌های محرک رشد, روغن, کلروفیل, نسبت برابری زمین Essential oil, Growth-promoting rhizobacteria, Oil, Chlorophyll, Land equivalent ratio. 87 101 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2422-2&slc_lang=fa&sid=1 A. Pirzad علیرضا پیرزاد a.pirzad@urmia.ac.ir Yes Urmia University دانشگاه ارومیه S. Davirani سام دویرانی sam09013882248@gmail.com No Urmia University دانشگاه ارومیه J. Jalilian جلال جلیلیان j.jalilian@urmia.ac.ir No Urmia University دانشگاه ارومیه E. Rezaei Chiyaneh اسماعیل رضایی چیانه No Urmia University دانشگاه ارومیه