fa بهینه‌سازی شرایط کشت درون‌شیشه‌ای گیاه نسرین (آماریلیس) (Hippeastrum × johnsonii) عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">گیاه نسرین (آماریلیس) یکی از گیاهان پیازی ارزشمند است. سرعت تکثیر این گیاه در شرایط طبیعی پایین است. بنابراین کاربرد روش‌های نوین مانند کشت بافت راهکاری مناسب برای افزایش ضریب تکثیر این گیاه زینتی است. در این پژوهش به‌منظور بررسی اثر نوع ریزنمونه، نوع و غلظت تنظیم‌کننده رشد سیتوکنین بر میزان باززایی ریزنمونه‌های گیاه آماریلیس، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً ‌تصادفی با چهار تکرار انجام شد. ریزنمونه‌ها شامل فلس جفتی همراه با صفحه پایگاهی، فلس تکی همراه با صفحه پایگاهی و فلس تکی بدون صفحه پایگاهی بودند. ریزنمونه‌ها در محیط کشت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">MS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> حاوی غلظت‌های مختلف بنزیل آدنین و یا تیدیازورون (صفر، 5/0، 1 و 2 میلی‌گرم در لیتر) همراه با 1/0 میلی‌گرم در لیتر </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NAA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، 30 گرم در لیتر ساکارز و هشت گرم در لیتر آگار کشت شدند. نتایج نشان داد ریزنمونه‌های فلس جفتی همراه با صفحه پایگاهی در مقایسه با سایر ریزنمونه‌ها، ریزنمونه‌های مناسب‌تری برای تکثیر گیاه آماریلیس در شرایط درون‌شیشه‌ای هستند و پیازچه‌های قطورتری را تولید می‌کنند. از سوی دیگر در ریزنمونه‌های فلس تکی هیچ‌گونه پیازچه‌ای باززایی نشد و به مرور زمان، ریزنمونه‌ها قهوه‌ای‌رنگ شدند. همچنین نوع تنظیم‌کننده رشد سیتوکنین تأثیر معنی‌داری بر قطر پیازچه های باززایی شده نداشت ولی در محیط کشت حاوی تنظیم‌کننده رشد </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">BA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، تعداد پیازچه بیشتری در مقایسه با محیط کشت حاوی تنظیم‌کننده رشد </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">TDZ</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> باززایی شدند. محیط کشت فاقد تنظیم‌کننده رشد، پیازچه‌های کمتر و قطورتری در مقایسه با سایر تیمارها ایجاد کرد. با در نظر گرفتن صفات قطر و تعداد پیازچه، کاربرد ریزنمونه‌های فلس جفتی و استفاده از محیط کشت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">MS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> حاوی 5/0 میلی‌گرم در لیتر تنظیم‌کننده رشد </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">BA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در ترکیب با 1/0 میلی‌گرم در لیتر تنظیم کننده رشد </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NAA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برای تکثیر درون‌شیشه‌ای گیاه آماریلیس توصیه می‌شود.</span></span></strong><br> &nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">Nasrin plant (Amaryllis) is considered as a valuable bulbous plant. The propagation rate of this ornamental plant in natural condition is low. Therefore, application of modern techniques such as tissue culture is an appropriate way to increase the propagation rate of this ornamental plant. In order to study the effect of explant kind, type and concentration of cytokinin on scale explant regeneration of amaryllis, afctorial experiment was done based on a completely randomized design with 4 replications. Different explants including twin scale with basal plate, single scale with basal plate and single scale without basal plate was used. Explants were cultured on MS basal medium supplemented with different concentration of BA or TDZ (0, 0.5, 1 and 2 mg/l) and 0.1 mg/l NAA, 30 g/l sucrose and 8 g/l agar. Results showed that twin scale explants with basal plate were the best explants for in vitro propagation of amaryllis and produced thicker bulblets. On the other hand, no bulblets were regenerated from single scale without basal plate and these explants became brown over the time. Also cytokinin type had no significant effect on the diameter of regenerated bulblets but in medium containing BA more bulblets were regenerated in comparison to medium supplemented with TDZ. Medium without any hormones produced less and thicker bulblets compared with other treatments. By considering the diameter and number of bulblets, application of twin scale and use of MS medium containing 0.5 mg/l BA in combination with 0.1 mg/l NAA is recommended for in vitro propagation of amaryllis</p> آماریلیس, پیازچه, تکثیر, سیتوکنین, فلس جفتی Amaryllis, Bulblet, Propagation, Cytokinin, Twin scale 129 144 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3312-1&slc_lang=fa&sid=1 M. Kharrazi مهدیه خرازی ma_kh230@yahoo.com Yes Department of Ornamental Plant Biotechnology, Iranian Academic Center for Education, Culture and Research, Branch of Mashhad, Iran جهاد دانشگاهی A. Tehranifar علی تهرانی فر tehranifar2009@yahoo.com No Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran دانشگاه فردوسی A. Sharifi احمد شریفی ahmadsharifi66@yahoo.com No Department of Ornamental Plant Biotechnology, Iranian Academic Center for Education, Culture and Research, Branch of Mashhad, Iran جهاد دانشگاهی H. Nemati حسین نعمتی bagheriyazd@gmail.com No Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran دانشگاه فردوسی A. Bagheri عبدالرضا باقری nematish@yahoo.com No Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran دانشگاه فردوسی