fa بهبود اندام‌زایی شاخساره نابه‌جا و تشکیل پینه از ریزنمونه‌های برگ اطلسی دورگه (.Petunia hybrida L) با استفاده از بنزیل آدنین (BA) و نفتالن استیک اسید (NAA) عمومى General كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;">گل اطلسی یکی از گونه‌های زینتی، با پتانسیل بالای اقتصادی است. یکی از روش‌های مناسب برای تکثیر و به‌نژادی آن، ریزافزایی (کشت بافت) است. در این پژوهش اثر غلظت‌های متفاوت بنزیل‌آدنین (BA) به‌تنهایی و در ترکیب با غلظت‌های مختلف نفتالن استیک اسید (NAA) بر باززایی شاخساره نابه‌جا و تشکیل پینه در اطلسی دورگه بررسی شد. با این هدف، ریزنمونه‌های قطعات برگ از دانهال‌های درون‌شیشه‌ای، روی محیط کشت موراشیگی و اسکوگ (MS) دارای غلظت‌های متفاوت BA (صفر، 0/5، 1 و 2 میلی‌گرم در لیتر) به‌تنهایی و در ترکیب با NAA (غلظت‌های صفر، 0/1، 0/2 و 0/4 میلی‌گرم در لیتر) کشت شدند. کشت‌ها به‌مدت دو هفته در تاریکی گذاشته و سپس به روشنایی منتقل شدند. پس از گذاشت 20 روز از روشنایی، نتایج نشان داد که BA و NAA اثر معنی‌داری بر درصد باززایی، تعداد، طول و وزن تر شاخساره و نیز وزن تر پینه دارند. در استفاده از BA به‌تنهایی، غلظت‌های پایین‌تر آن در باززایی شاخساره مؤثرتر بود، اما در ترکیب با NAA، غلظت‌های بالاتر آن نتایج مناسب‌تری داشت. بیشترین میزان باززایی شاخساره در محیط کشت‌هایی به‌دست آمد که دارای غلظت بیشتری از BA نسبت به NAA بودند. بیشترین تعداد و وزن تر شاخساره به‌ازای هر ریزنمونه (18 عدد) در محیط کشت MS دارای دو میلی‌گرم در لیتر BA و 0/4 میلی‌گرم در لیتر NAA مشاهده شد. بیشترین طول شاخساره (5/10 سانتی‌متر) در محیط کشت MS با&nbsp;0/5 میلی‌گرم در لیتر BA همراه با 0/2 میلی‌گرم در لیتر NAA به‌دست آمد. همچنین بیشترین وزن تر پینه در محیط کشت MS دارای&nbsp;0/5 میلی‌گرم در لیتر BA همراه با 0/4 میلی‌گرم در لیتر NAA مشاهده شد. بنابراین، می‌توان برای باززایی مستقیم شاخساره و تکثیر وسیع اطلسی از ریزنمونه های برگ، محیط کشت MS دارای 2 میلی‌گرم در لیتر BA همراه با 4/0 میلی‌گرم در لیتر NAA را پیشنهاد کرد.</div> <div style="text-align: justify;">Petunia (<em>Petunia hybrida</em>) is an ornamental plant species of high economic potential. One of the appropriate methods for propagation and breeding of petunia is tissue culture. This experiment was conducted to investigate the effects of different concentrations of benzyl adenine (BA) either alone or in combination with different concentrations of naphthalene acetic acid (NAA) on the regeneration of adventitious shoots and callus production in <em>Petunia hybrida</em>. For the regeneration of adventitious shoots and callus production, leaf segment explants taken from germinated seeds were cultured on MS basal media supplemented with different concentrations of BA (0.1, 0.4, 0.8 mg L^-1) solely and/or in combinations with and NAA (0, 0.1, 0.2 and 0.4 mg L^-1). Cultures were incubated under dark conditions for two weeks and then transferred to light condition. After 20 days of keeping in the light condition, the results showed that BA and NAA had significant effect on shoot regeneration. When BA applied alone, the lowered concentrations were effective in shoot regeneration, however when used in combination with NAA, its increased concentrations were more suitable. The greatest percentage of shoot regeneration was recorded in the medium with high level of BA to NAA. The highest number and fresh weight of shoots (18 shoots per explant) were obtained in MS medium supplemented with 2 mg L^-1 BA + 0.4 mg L^-1 NAA. The greatest shoot length (5.1 cm) was obtained in MS medium containing 0.5 mg L^-1 BA + 0.2 mg L^-1 NAA. Also, the greatest callus fresh weight was observed in MS medium supplemented with 0.5 mg L^-1 BA + 0.4 mg L^-1 NAA. Therefore, MS medium supplemented with 2 mg L^-1 BA combined with 0.4 mg L^-1 NAA could be suggested for direct shoot regeneration and large scale propagation of petunia from leaf explants. <span dir="RTL"></span></div> اطلسی, انگیزش, باززایی مستقیم شاخساره, پینه, نسبت سایتوکینین به اکسین Callus, Cytokinin-to-auxin ratio, Direct shoot regeneration, Induction, Petunia 73 85 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3311-2&slc_lang=fa&sid=1 F. Nazari فرزاد نظری f.nazari@uok.ac.ir Yes University of Kurdistan دانشگاه کردستان