fa اثر حذف مقصد و محلول‌پاشی منیزیم بر رنگیزه‌های فتوسنتزی و عملکرد قند دو رقم سورگوم شیرین عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">در سال‌های اخیر کمبود آب در کشور به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک نیاز به جایگزینی کشت چغندرقند با گیاهانی با راندمان مصرف آب بالاتر را بیش از پیش نمایان ساخته است. سورگوم شیرین از جمله گیاهان قندی است که با نیاز آبی کم و سازگاری بالا به شرایط محیطی امکان تولید اقتصادی قند را در مناطق مختلف فراهم می‌کند. هرچند جنبه‌های فیزیولوژیکی مؤثر بر عملکرد قند در این گیاه به‌طور کامل شناخته شده نیست. آزمایش حاضر به بررسی اثر حذف مقصد به‌عنوان یک عامل محدودکننده تولید قند و محلول‌پاشی منیزیم به‌عنوان عاملی در بهبود رشد گیاه بر رنگیزه‌های فتوسنتزی و عملکرد در دو رقم سورگوم شیرین پرداخته است. این پژوهش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار و در طی دو سال (1393 و 1394) در مرکز تحقیقات کشاورزی شاهرود به اجرا درآمد. عوامل آزمایش شامل دو رقم سورگوم شیرین (KFS2 وKFS3)؛ تیمارهای حذف مقصد (شاهد، حذف مکانیکی و حذف شیمیایی با استفاده از اتفون) و محلول‌پاشی غلظت‌های منیزیم (صفر، چهار و هشت میلی‌مولار) بودند. نتایج آزمایش نشان داد اثر متقابل رقم، حذف مقصد و محلول‌پاشی بر میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی معنی‌دار بود که نتیجه آن افزایش میزان قند کل و عملکرد قند بود. بیشترین میزان عملکرد قند در هر دو رقم از حذف شیمیایی و غلظت‌های چهار و هشت میلی‌مولار منیزیم به‌دست آمد. در دو رقم مورد بررسی شاخص سطح اسمیلات‌کننده به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر حذف مقصد قرار گرفت و بیشترین میزان این شاخص از حذف شیمیایی در رقم KFS2 به‌میزان 65/2 گرم قند به‌ازای هر مترمربع سطح برگ به‌دست آمد که در کنار سایر صفات مورد بررسی بیانگر افزایش توان فتوسنتزی گیاه در نتیجه حذف مقصد به‌ویژه از طریق حذف شیمیایی با اتفون است. با توجه به عدم تفاوت معنی‌دار در بیشتر صفات بین سطوح چهار و هشت میلی‌مولار، سطح چهار میلی‌مولار منیزیم مناسب‌تر بود.</div> <div style="text-align: justify;">The ever-increasing problem of water scarcity in arid and semi-arid regions of Iran has necessitated the demand to replacement of sugar beet plantation by more water-use efficient plants. Sweet sorghum is one of the sugars plants with low water requirements that potentiates cost-effective sugar production in different regions. However, physiological aspects of sugar yield in this plant is not completely understood. The present experiment studied the effect of sink (spike) removal (as a limiting factor for sugar production) and magnesium spraying (as an improving factor for plant growth) on photosynthetic pigments concentration and yield of two sweet sorghum cultivars. This research was carried out as a factorial experiment based on a randomized complete block design with three replications in two years (2014, 2015) in Shahroud Agricultural Research Center, Shahroud, Iran. Experimental factors included sweet sorghum cultivars (KFS2 and KFS3), sink removal treatments (control, mechanical removal and chemical removal of spike by ethephon) and spraying different concentrations of magnesium (0, 4 and 8 mM). Interaction of cultivars, sink removal and magnesium spraying levels was significant on photosynthetic pigments concentration, leading to increase in total sugar and sugar yield. The highest sugar yield in both cultivars was obtained from chemical removal of sink and 4 and 8 mM of magnesium application. In both of the studied cultivars, assimilate surface index was significantly affected by sink removal and the highest amount of this trait (2.65 g sugar per square meters of leaf area) was achieved from chemical removal of sink in KFS2. The latter results indicated that photosynthetic capacity of the sweet sorghum plants was enhanced by sink removal, especially when removed chemically, i.e. by ethephon. As no significant difference was observed between 4 and 8 mM in most examined traits, the 4 mM magnesium spraying was proven more suitable.<br> &nbsp;</div> سولفات منیزیم, عملکرد قند, رنگیزه‌های فتوسنتزی, اتفون Magnesium sulfate, Sugar yield, Photosynthetic pigments, Ethephon 155 172 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3375-1&slc_lang=fa&sid=1 S. Nezarat سمیه نظارت nezarat_so@yahoo.com No Shahrood University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود A. Gholami احمد غلامی ahgholami@yahoo.com Yes Shahrood University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود M. Baradaran Firuzabadi مهدی برادران فیروز آبادی m.baradaran.f@gmail.com No Shahrood University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود H. R. Asghari حمیدرضا اصغری hamidasghari@gmail.com No Shahrood University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود