fa ارزیابی تحمل تنش کم‌آبی در برخی از ژنوتیپ‌های کنجد با استفاده از شاخص‌های تحمل و حساسیت عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">به‌منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‌های کنجد (.Sesamum indicum L) برای تحمل خشکی، آزمایشی در سال‌های 1393 و 1394 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان انجام شد. در این آزمایش 21 ژنوتیپ انتخاب شده از توده‌های بومی همراه با هفت رقم خارجی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و با دو تکرار در سال اول و سه تکرار در سال دوم و به‌طور جداگانه در دو رژیم رطوبتی معمول و کم‌آبیاری (به‌ترتیب شامل آبیاری بر اساس 60 و 90 درصد تخلیه رطوبت قابل استفاده خاک)، ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که اثر رژیم رطوبتی بر عملکرد دانه ژنوتیپ‌ها معنی‌دار بود و میانگین عملکرد دانه دو سال برای محیط با آبیاری معمول 2186 و برای محیط کم‌آبیاری 1231 کیلوگرم در هکتار برآورد شد. بر اساس داده‌های دو سال، بیشترین عملکرد دانه در حالت آبیاری معمول مربوط به ژنوتیپ شیراز 5 و در حالت کم‌آبیاری مربوط به ژنوتیپ‌های مرکزی 1 و شیراز 5 بود. با بررسی شاخص‌های مختلف تحمل و حساسیت به تنش خشکی (TOL، MP، GMP، HARM، SSI، STI، DRI، ATI، SSPI و SNPI) به‌نظر می‌رسد که شاخص‌های STI، MP و SNPI شاخص‌های مناسب‌تری برای شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل در کنجد هستند و بر اساس این شاخص‌ها، ژنوتیپ شیراز 5 در طی دو سال آزمایش به‌عنوان متحمل‌ترین و با پتانسیل تولید بالا و ژنوتیپ چینی به‌عنوان حساس‌ترین و با پتانسیل تولید کمتر معرفی شدند.</div> <div style="text-align: justify;">This experiment was conducted at the Research Farm of Isfahan University of Technology, Najafabad, Iran in 2014 and 2015 to evaluate&nbsp;drought&nbsp;tolerance indices of some sesame (<em>Sesamum indicum</em>&nbsp;L.) genotypes. In this study, 21 sesame genotypes isolated from different local populations along with seven exotic cultivars were evaluated at two irrigation regimes, using a randomized complete block design with two and three replications in the first and second years, respectively. The normal and water deficit irrigation regimes were determined based upon the depletion of 60% and 90% of soil moisture content, respectively. The results showed that the effect of irrigation regimes was significant (p<0.01) on seed yield. Averaged over two-years, mean of seed yield was 2186 kg ha^-1 and 1231 kg ha^-1 in normal and water deficit irrigation conditions, respectively. Based upon the data of two years, the genotype Shiraz 5 had the highest seed yield in normal irrigation conditions, however, genotypes Markazi 1 and Shiraz 5 had higher seed yield in water deficit condition. Investigation of different indices of tolerance and sensitivity to drought stress (TOL, SSI, STI, MP, GMP, HARM, DRI, SNPI, SSPI and ATI) showed that STI, MP, GMP, HARM and SNPI were more suitable indices to recognize drought tolerant sesame genotypes. Based upon these indices obtained from the data of two years, genotype Shiraz 5 had the highest tolerance and more productivity and genotype China had the highest sensitivity to drought stress with less potential of productivity.</div> کنجد, تنش رطوبتی, شاخص تحمل Sesame, Water stress, Sensitivity Index 173 186 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2173-2&slc_lang=fa&sid=1 S. Ghotbzade Kermani سپیده قطب زاده کرمانی s.ghotbzadeh@ag.iut.ac.ir No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Gh. Saeidi قدرت اله سعیدی gsaeidi@cc.iut.ac.ir Yes Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان M. R. Sabzalian محمد رضا سبزعلیان sabzalian@cc.iut.ac.ir No دانشگاه صنعتی اصفهان