fa ارزیابی تأثیر سالیسیلیک‌اسید و براسینواستروئید بر برخی پارامترهای فیزیولوژیک و تجمع آرسنیک در اسفناج رشد یافته تحت شرایط تنش فلز سنگین آرسنیک عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><br> با هدف ارزیابی تأثیر سالیسیلیک اسید و براسینواستروئید بر برخی صفات فیزیولوژیک و میزان تجمع آرسنیک در اسفناج تحت شرایط تنش آرسنیک، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سال 1399، در مرکز تحقیقات تغذیه، دانشگاه علوم پزشکی شیراز اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل سالیسیلیک‌اسید (0، 0/5 و 0/75 میلی‌مولار)، براسینواستروئید (0، 0/5 و 0/75 میکرومولار) و تنش آرسنیک (0، 50 و 100 میکرومولار) بودند. تنش آرسنیک، به‌ویژه تنش 100 میکرومولار، موجب اختلال در تبادلات‌گازی و کاهش سرعت فتوسنتز، تعرق، هدایت روزنه‌ای برگ و زیست‌توده اسفناج شد. در مواجه با تنش آرسنیک میزان مالون‌دی‌آلدئید، پراکسیدهیدروژن، غلظت اسمولیت‌ها، فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی در اسفناج افزایش یافت. کاربرد براسینواستروئید و سالیسیلیک‌اسید به‌طور معنی‌داری موجب افزایش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی (پراکسیداز، آسکوبات‌پراکسیداز و سوپراکسیددیسموتاز)، تجمع اسمولیت‌ها (کربوهیدرات‌ها و پرولین) و میزان ماده خشک اسفناج و در مقابل کاهش میزان مالون‌دی‌آلدئید و پراکسیدهیدروژن در اسفناج شد. تجمع آرسنیک در ریشه اسفناج بیشتر از برگ بود. در شرایط تنش آرسنیک 100 میکرومولار، کاربرد سالیسیلیک‌اسید و براسینواستروئید به‌صورت تکی و توأم، تجمع آرسنیک در اسفناج را کاهش داد و بیشترین تأثیر مثبت در تیمار 0/75 میلی‌مولار سالیسیلیک‌اسید+ براسینواستروئید 0/75 میکرومولار مشاهده شد. به‌طورکلی، کاربرد سالیسیلیک‌اسید و براسینواستروئید، با بهبود تبادلات گازی، حفظ پایداری غشا سلولی و نیز افزایش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی، موجب افزایش تحمل اسفناج به آرسنیک شد و درنهایت بیوماس اسفناج در مقایسه با شاهد افزایش یافت. از طرفی، کاربرد این تنظیم کننده‌های رشد گیاهی موجب کاهش تجمع آرسنیک در اسفناج شد. در مجموع می‌توان بیان داشت تاثیر مثبت کاربرد توأم سالیسیلیک‌اسید و براسینواستروئید، در مقایسه با کاربرد تکی هر کدام از آن‌ها، در کاهش اثرات تنش فلز سنگین آرسنیک و تجمع آن در اسفناج و درنتیجه بهبود رشد این گیاه، قابل‌ملاحظه‌تر بود.<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">With the aim of evaluating the effects of salicylic acid and brassinosteroid application on some physiological traits and arsenic accumulation in spinach under arsenic stress conditions, an experiment was conducted in a factorial experiment in the form of a randomized complete block design with four replications in the year 2022 in the Nutrition Research Center, Department of Food Hygiene and Quality Control, School of Nutrition and Food Sciences, Shiraz University of Medical Sciences, Iran. The experimental factors included salicylic acid (0, 0.5, and 0.75 mM), brassinosteroid (0, 0.5, and 0.75 &micro;M), and arsenic stress (0, 50, and 100 &micro;M). Arsenic stress, especially at 100 &micro;M, reduced the net photosynthetic rate, transpiration rate, stomatal conductance of spinach leaves and biomass. Arsenic stress increased the concentration of malondialdehyde, hydrogen peroxide, osmolytes, as well as antioxidant enzymes activities in spinach plants. Application of brassinosteroid and salicylic acid significantly increased activities of antioxidant enzymes (peroxidase, ascorbate peroxidase, and superoxide dismutase), osmolytes accumulation (carbohydrates and proline) and spinach biomass; in contrast, application of brassinosteroid and salicylic acid decreased the concentration of malondialdehyde and hydrogen peroxide in spinach plants under arsenic stress conditions. Arsenic accumulation was higher in spinach roots than in leaves. Under 100 &micro;M arsenic stress, the application of different concentrations of salicylic acid and brassinosteroid, individually and in combination, significantly reduced arsenic accumulation in spinach, with the highest positive effect being observed in the treatment of 0.75 mM salicylic acid + 0.75 &micro;M brassinosteroid.</span><span style="font-size:10.0pt"> In conclusion, brassinosteroid and </span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt">salicylic acid </span><span style="font-size:10.0pt">application increased the tolerance of </span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt">spinach</span><span style="font-size:10.0pt"> plants against arsenic stress by</span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"> improv</span><span style="font-size:10.0pt">ing</span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt"> gas exchange,</span><span style="font-size:10.0pt"> activity of antioxidant enzymes, accumulation of osmolytes, stability of the membranes, and as a result plant biomass; the positive effects of brassinosteroid and </span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt">salicylic acid </span><span style="font-size:10.0pt">together </span><span style="font-size:10.0pt">were greater than that of brassinosteroid or </span><span lang="X-NONE" style="font-size:10.0pt">salicylic acid </span><span style="font-size:10.0pt">applied separately. </span></span></span><br> &nbsp;</div> تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی, فتوسنتز, هدایت روزنه‌ای, اسمولیت‌ها Plant growth regulator, Photosynthesis, Stomatal conductance, Osmolytes 31 46 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2568-1&slc_lang=fa&sid=1 K. Maghsoudi کبری مقصودی k_maghsoudi1982@yahoo.com No Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran دانشگاه علوم پزشکی شیراز E. Ashrafi Dehkordi الهام اشرفی دهکردی elhamashrafi@gmail.com No Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran دانشگاه علوم پزشکی شیراز S. M. Mazloomi سید محمد مظلومی smmazloomi@gmail.com Yes Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran دانشگاه علوم پزشکی شیراز