fa تاثیر قارچ مایکوریزا آربسکولار بر رشد و جذب عناصر در چهار رقم تاک تحت شرایط تنش خشکی عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">در این پژوهش، اثر پنج نوع قارچ مایکوریزای &quot;ورسیفرم&quot;، &quot;اینترارادیسز&quot;، &quot;اتانیکیتوم&quot;، &quot;کالدونیوم&quot; و &quot;موسه آ&quot; در سه سطح تنش آب (100 درصد، 60 درصد و 35 درصد ظرفیت زراعی)، بر رشد و جذب عناصر غذایی چهار رقم تاک (&quot;رشه&quot;، &quot;سیاه سمرقندی&quot;، &quot;شیرازی&quot; و &quot;فلیم سیدلس&quot;) در قالب طرح کاملا تصادفی در پنج تکرار مورد بررسی قرار گرفت. صفات اندازه‌گیری شده سطح برگ، طول میانگره، وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی، میزان همزیستی ریشه، عناصر معدنی نیتروژن، فسفز، پتاسیم، آهن و روی بودند. با افزایش سطح تنش خشکی، میزان عناصر غذایی نیتروژن، فسفر، آهن و روی کاهش، اما میزان پتاسیم افزایش یافت. تنش خشکی سبب کاهش پارامترهای رشدی در تمامی ارقام تاک شد. همزیستی با مایکوریزا، سبب بهبود ویژگی های رشدی انگور و جذب عناصر غذایی در شرایط تنش خشکی شد. به طوری که بیشترین میزان فسفر در رقم سمرقندی همزیست شده با قارچ اینترارادیسز در شرایط تنش خشکی 60 درصد و 35 درصد (0/23 درصد) مشاهده شد. بیشترین میزان پتاسیم در تیمار تنش خشکی 60درصد در انگور رقم سیاه سمرقندی همزیست شده با قارچ اتانیکیتوم به دست آمد (12/2 درصد) تاک های &quot;فلیم سیدلس&quot; تلقیح شده با قارچ کالدونیوم در تنش 35 درصد کمترین میزان آهن (28/6 میلی گرم بر کیلوگرم) و کمترین میزان روی (7/52 میلیگرم بر کیلوگرم) را نشان دادند. کمترین میزان همزیستی در قارچ کالدونیوم در تنش 35 درصد به میزان 44درصد مشاهده شد. بیشترین سطح برگ در همزیستی با قارچ اینترارادیسز در رقم فلیم سیدلس و بیشترین میزان طول میانگره در رقم سیاه سمرقندی همزیست شده با قارچ ورسیفرم (3/94 سانتی متر) در تنش خشکی 60درصد مشاهده شد. بنابراین با توجه به نتایج، رقم سیاه سمرقندی متحمل ترین و فلیم سیدلس حساس ترین رقم بودند.</div> <div style="text-align: justify;">Extended Abstract:<br> Introduction: Drought stress is one of the important limiting factors affecting horticultural crops production in Iran. It is estimated that more than 80% of Iran&rsquo;s land area is predominated by arid or semi-arid climate. Grape is of both economical and historical importance among the country&rsquo;s horticultural products. The long history of viticulture in Iran, besides the availability of a wide variety of commercial grape cultivars, makes it possible to select for the superior and more tolerant genotypes, better adapted to water-scarce environments. It has been shown that inoculation with arbuscular mycorrhizal fungi (AMF) may improve plant&#39;s adaptability to soil conditions, including water stress. Hence, a combination of a tolerant grapevine cultivar and a inoculation with mycorrhizal fungus may improve plant&#39;s tolerance to water stress.<br> <br> Materials and Methods: This study investigated the effect of five species of AMF (Glomus versiform, Glomus intraradices, Glomus etunicatum, Glomus caledonium and Glomus mosseae) at three levels of drought stress (irrigation based on 100% of field capacity (available water) as control, 60% and 35% of field capacity) on growth and nutrient absorption of four grapevine cultivars (Rasheh, Siah-e-Samarghandi, Shirazi and Flame Seedless). A completely randomized design experiment with five replications was conducted in a glasshouse at Shahrekord University, Shahrekord, central Iran, during the 2023-2024. Shoot cuttings were potted to induce adventitious roots, then they were inoculated with the mycorrhizal fungi. Evaluation of symbiosis associations of the mycorrhizal fungi with the plants was performed. Then, drought stress treatments were applied and data on leaf area, fresh and dry weight of both the shoots and roots, root colonization, and nitrogen, phosphorus, potassium, iron and zinc contents were collected.<br> <br> Results: Results revealed that leaf area, internode length and fresh and dry weight of shoots and roots were significantly affected by cultivar, AMF and drought stress. With intensification of drought stress, plant nitrogen, phosphorus, iron and zinc concentrations decreased, whilst potassium concentration increased. Drought stress resulted in growth reduction in all examined grape cultivars. Inoculation and hence symbiosis with AMF improved grapevine growth characteristics and nutrient absorption under drought drought stress conditions. The highest plant phosphorus concentration was observed for Siah-e-Samarghandi inoculated with G. intraradices under 60% and 35% drought stress levels (0.23%). The highest potassium concentration was noted for Siah-e-Samarghandi inoculated with G. etanicatum under 60% drought stress (2.12%). Flame Seedless vines inoculated with G. caledonium and at 35% stress level showed the lowest iron (28.59 ppm) and zinc (7.52 ppm) concentrations. The lowest percentage of colonization (44%) was observed for G. caledonium at 35% drought stress. Flame Seedless inoculated with G. intraradices showed the highest leaf area, while the highest internode length was observed for Siah-e-Samarqandi inoculated with G. versiform (3.94 cm) at 60% drought stress. Therefore, based on the results of this study, inoculation with different AMF species may alleviate the adverse effects of drought stress. Siah-e-Samarqandi appeared to be the most tolerant cultivar to drought stress, whereas Flame Seedless was the most sensitive one.<br> &nbsp;<br> Conclusions: This research demonstrated that inoculation with AMF under water stress conditions, significantly improved grapevine cultivars&rsquo; growth. This effect was more pronounced when G. intraradices was used. Inoculation with the selected AMF species can improve nutrients&rsquo; uptake, as well as the growth of the above ground parts of the grapevine plants. Increase in the colonization of the roots, resulted in higher plant&#39;s concentrations of N, P, K, Fe and Zn, and hence increase in the fresh and dry weight of the grapevine&#39;s shoots and roots. Among the studied AMF species, G. intraradices and G. mosseae led to greater symbiotic associations with the plants under drought stress. It can be infered that this enhanced symbiotic association can positively affect roots&rsquo; morphology and distribution, leading in turn to an enhanced tolerance to drought stress. These findings highlight the importance of mycorrhizal inoculation of grapevine cultivars in their tolerance to drought stress.<br> &nbsp;</div> انگور, ظرفیت زراعی, ویژگی های رشدی, همزیستی Field Capacity, Grapes, Growth Characteristics, Symbiosis 55 74 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3805-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Ghermezi علی قرمزی alighermezi015@gmail.com No Department of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Gholamreza Rabiei غلامرضا ربیعی rabiei.hort@gmail.com Yes Department of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Behrouz Shiran بهروز شیران beshiran45@gmail.com No Department of Plant Breeding and Biotechnology, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Habibollah Nourbakhsh حبیب اله نوربخش shabibns@yahoo.com No Shahrekord Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Shahrekord, Iran. مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی شهرکرد، شهرکرد، ایران. Ehsan Shahbazi احسان شهبازی es.shahbazi@gmail.com No Department of Plant Breeding and Biotechnology, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran. گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.