fa اثر روش‌های خاک ورزی و تغذیه تلفیقی بر عملکرد، درصد روغن و پروتئین و شاخص های انرژی کلزا (.Brassica napus L) در شرایط دیم عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">به منظور مطالعه روش‌های خاک ورزی و تغذیه تلفیقی بر عملکرد و شاخص های انرژی کلزا (.Brassica napus L) در شرایط دیم، پژوهشی به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دوسال زراعی 1403-1402 و 1404-1403، در مزرعه‌ی تحقیقاتی تحت پوشش سازمان جهاد کشاورزی استان گیلان اجرا شد. عامل اصلی، روش خاک‌ورزی در سه سطح (بدون خاک‌ورزی، کم خاک‌ورزی و خاک‌ورزی متداول) و عامل فرعی، تغذیه تلفیقی در ده سطح شامل مقادیر صفر، 50، 100 و 150 کیلوگرم در هکتار نیتروژن؛ 5، 10 و 15 تن در هکتار کود دامی و تلفیقی از نیتروژن و کود دامی (25 کیلوگرم در هکتار نیتروژن+ 2/5 تن در هکتار کود دامی، 50 کیلوگرم در هکتار نیتروژن+ 5 تن در هکتار کود دامی و 75 کیلوگرم در هکتار نیتروژن+7/5 تن در هکتار کود دامی) بودند. شاخص‌های انرژی شامل کارایی مصرف انرژی، بهره وری انرژی، انرژی ویژه و انرژی خالص بودند. نتایج نشان داد که خاک‌ورزی متداول نسبت به کم‌خاک‌ورزی و بدون خاک‌ورزی، منجر به افزایش عملکرد شد. بیشترین و کمترین عملکرد دانه به ترتیب (1490 کیلوگرم در هکتار) و (1041 کیلوگرم در هکتار) مربوط به سیستم خاک ورزی متداول و بدون خاک ورزی بود. همچنین تیمار تلفیقی ۷۵ کیلوگرم در هکتار نیتروژن + 7/5تن در هکتار کود دامی حداکثر عملکرد دانه (1343 کیلوگرم در هکتار) را ارائه داد. بیشترین درصد روغن دانه (25/9 درصد) در سال دوم به سیستم خاک ورزی متداول و تیمار 15 تن در هکتار کود دامی تعلق داشت. همچنین از لحاظ شاخص‌های انرژی، تیمار 15 تن در هکتار کود دامی بیشترین کارایی مصرف انرژی (10/8) را نشان داد. بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، در شرایط دیم مناطق مرتفع استان گیلان، بیشترین عملکرد گیاه کلزا با کاربرد خاک‌ورزی متداول همراه با مصرف تلفیقی ۷۵ کیلوگرم نیتروژن و 7/5 تن کود دامی در هکتار به‌دست آمد، درحالی که از دیدگاه شاخص‌های انرژی، تیمار خاک ورزی متداول همراه با مصرف ۱۵ تن کود دامی در هکتار به‌عنوان مؤثرترین تیمار شناخته شد.</div> <div style="text-align: justify;">Extended Abstract<br> Introduction:In addition to its economic advantages, sustainable agriculture plays a vital role in preserving essential production resources such as water, soil, and the environment. Considering that a substantial portion of Iran&rsquo;s agricultural lands suffer from nutrient deficiencies, the integration of organic fertilizers with other crop management practices can significantly improve rapeseed yields while reducing the energy demand associated with nitrogen-based fertilizers. In this context, minimizing greenhouse gas emissions and determining optimal fertilizer application rates tailored to specific climatic, soil, and crop conditions are of critical importance.<br> <br> Materials and Methods:To investigate the effect of tillage methods and integrated nutrient management on yield and energy indices of rapeseed (Brassica napus L.) under dryland conditions, an experiment was conducted as a split-plot arrangement based on a randomized complete block design (RCBD) with three replications during the 2023&ndash;2024 and 2024&ndash;2025 cropping seasons at the research farm affiliated with the Jihad-e-Agriculture Organization of Guilan Province, north of Iran. Main factor was tillage method at three levels (no-tillage, minimum tillage, and conventional tillage), and the sub-factor was integrated nutrient management at ten levels, including 0, 50, 100, and 150 kg ha⁻&sup1; of nitrogen, 5, 10, and 15 tons ha⁻&sup1; of farmyard manure, as well as combined treatments of nitrogen and manure (25 kg ha⁻&sup1; nitrogen + 2.5 tons ha⁻&sup1; manure, 50 kg ha⁻&sup1; nitrogen + 5 tons ha⁻&sup1; manure, and 75 kg ha⁻&sup1; nitrogen + 7.5 tons ha⁻&sup1; manure).<br> <br> Results: Findings showed that conventional tillage led to higher yields compared to reduced and no-tillage systems. The highest and lowest grain yields (1490 kg ha⁻&sup1; and 1041 kg ha⁻&sup1;, respectively) were obtained from conventional tillage and no-tillage systems. Moreover, the integrated treatment of 75 kg ha⁻&sup1; nitrogen combined with 7.5 tons ha⁻&sup1; farmyard manure produced the highest grain yield (1343 kg ha⁻&sup1;). Maximum oil content (26%) in the second year was observed under the conventional tillage system with the application of 15 tons ha⁻&sup1; farmyard manure. The highest seed protein content in the first year (7.5%) and the second year (8.4%) was observed under the conventional tillage system. Also, the treatment with 50 kg ha⁻&sup1; nitrogen + 5 tons ha⁻&sup1; farmyard manure had the highest seed protein content (8.1%) in the first year. In the second year, the treatment with 75 kg ha⁻&sup1; nitrogen + 7.5 tons ha⁻&sup1; farmyard manure showed the highest protein content (9.4%), which was not significantly different from the treatment of 50 kg ha⁻&sup1; nitrogen + 5 tons ha⁻&sup1; farmyard manure. In terms of energy indices, the treatment with 15 tons ha⁻&sup1; farmyard manure showed the highest energy use efficiency (10.8 kg MJ⁻&sup1;).<br> <br> Conclusions:Based on results of this study, the interactive effects of tillage system type and the type and level of plant nutrition (including nitrogen fertilizer, farmyard manure, and their integrated combinations) on agronomic performance,&nbsp;<br> product quality, energy use efficiency indices, and environmental sustainability of canola cultivation were comprehensively investigated. The findings showed that both the tillage system and the type and level of plant nutrition (nitrogen, manure, and integrated treatments) had significant effects on grain yield, oil content, energy use efficiency indices, and environmental sustainability of rapeseed. The highest grain yield was achieved under the conventional tillage system combined with 75 kg ha⁻&sup1; nitrogen and 7.5 tons ha⁻&sup1; farmyard manure, while the integrated treatment of 15 tons ha⁻&sup1; farmyard manure showed the highest positive energy indices. Moreover, results indicated that increasing nitrogen application in integrated treatments increased grain yield and protein content but decreased oil content. Treatments based on farmyard manure, especially in the conventional tillage system, had higher energy efficiency compared to other treatments. Another important finding was the significant difference in net energy indices among tillage methods. This difference indicates that selecting the appropriate tillage method can directly impact energy consumption and output, ultimately leading to reduced negative environmental impacts. The use of reduced tillage methods and minimized chemical inputs, alongside targeted and proper use of organic fertilizers, can help reduce nitrogen loss, decrease greenhouse gas emissions, and enhance the long-term sustainability of canola production. These approaches are not only environmentally beneficial but also economically feasible and profitable for farmers.<br> &nbsp;</div> کارایی مصرف انرژی, کود دامی, نیتروژن. Energy use efficiency, Farmyard manure, Nitrogen. 37 58 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2063-7&slc_lang=fa&sid=1 Farshid Khoshhal-Zolpirani فرشید خوشحال ذوالپیرانی Khoshhal17eco@phd.guilan.ac.ir No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Majid Majidian مجید مجیدیان ma_majidian@guilan.ac.ir Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. Narges Banaeian نرگس بنائیان banaeian@guilan.ac.ir No Biosystems Engineering, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran. گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. Atefeh Sabouri عاطفه صیوری a.sabouri@guilan.ac.ir No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.