fa بررسی تغییرپذیری کیفیت خاک سطحی در اکوسیستم‌های انتخابی در منطقه زاگرس مرکزی عمومى General پژوهشي Research به منظور دست‌یابی به مدیریت پایدار اراضی و بهبود کیفیت آنها، ارزیابی کمّی عوامل و شاخص‌های مؤثر در پایداری اراضی ضروری است. در بررسی حاضر آثار عوامل مختلف مانند نواحی جغرافیایی، کاربری و مدیریت اراضی بر تغییر پذیری برخی شاخص‌های کیفیت خاک در زاگرس مرکزی ایران مورد مطالعه قرار گرفت. بدین منظور 12 منطقه مطالعاتی در مناطق واقع در استان‌های چهارمحال و بختیاری (سبزکوه و بروجن)، اصفهان (سمیرم) و کهکیلویه و بویراحمد (میمند یاسوج) انتخاب و در هر منطقه با توجه به کاربری و مدیریت های مختلف اراضی شامل مرتع (قرق، چرای کنترلی، چرای بی رویه)، کشاورزی (گندم دیم، گندم آبی، یونجه) و جنگل (قرق و تخریب شده) اقدام به نمونه برداری منظم و به تعداد 50 نمونه در هر منطقه شد. نتایج به دست آمده از تجریه و تحلیل‌های آماری تک متغیره و چند متغیره نشان داد که کلیه عوامل نواحی جغرافیایی، نوع کاربری و مدیریت اراضی به طور معنی داری بر تغییر پذیری مکانی شاخص‌های مورد مطالعه کیفیت خاک شامل فعالیت آنزیم فسفاتاز، تنفس میکروبی، مواد آلی و ازت کل خاک در عرصه های مختلف کشاورزی، مراتع و جنگل تأثیر گذاشته‌اند. از سوی دیگر، نتایج حاصل از روش تجزیه به توابع تفکیک کارایی شاخص‌های مورد مطالعه کیفیت خاک در شناسایی اکوسیستم‌های پایـدار و مدیریت‌های بهینه به ویژه در مناطق کشاورزی و جنگل را نشان می‌دهد. In order to achieve a sustainable management of land resources and to improve land quality, quantitative assessment of effective factors and soil quality indicators are required. The aim of this study was to evaluate variability of selected soil quality attributes in central Zagros affected by such factors as region, land use and management practices. Twelve sites were selected in three provinces including Chahar Mahal va Backtiari (Sabzku, Broujen), Isfahan (Semirum), and Kohkeloyeh va Boyerahmad (Yasodje). Different management practices were considered such as: protected pasture, intensive grazing, controlled grazing, dryland farming, irrigated wheat cultivation, legume-farming practice, protected forest, and degraded forest. Systematic sampling with taking 50 samples of surface soil in each site was carried out. The results of univariate and multivariate analysis revealed that all factors significantly influenced the spatial variability of selected soil quality attributes namely phosphatase activity, microbial respiration, soil organic matter, and total nitrogen. The results obtained from discriminant analysis indicated that all selected soil quality parameters could significantly be used as soil quality indicators in order to recognize and discriminate sustainable agricultural and forestry ecosystems and/or optimal management practices. آنزیم فسفاتاز، ازت کل، تجزیه به توایع تفکیک، تغییرات مکانی خاک، تنفس میکروبی، مواد آلی Phosphatase, Total nitrogen, Discriminant analysis, Soil spatial variability, Microbial respiration, Organic matter. 105 120 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-368&slc_lang=fa&sid=1 J. Mohammadi جهانگرد محمدی Yes H. Khademi حسین خادمی No M. Nael محسن نائل No