fa ارزیابی خصوصیات کیفی دانه و قابلیت توارث آنها در ژنوتیپ‌های گندم دوروم عمومى General پژوهشي Research به منظور ارزیابی قابلیت توارث، ضرایب تنوع فنوتیپی و ژنتیکی، واریانس فنوتیپی و ژنتیکی و میزان هم بستگی برخی صفات مرتبط با کیفیت دانه در ژنوتیپ‌های متحمل به شوری گندم دوروم، این آزمایش در سال زراعی 80-1379 با چهار ژنوتیپ گندم دوروم مشتمل بر Dipper-6 ، PI40100، Oste/Gata و شوا به همراه جمعیت‌های F2 وF3 حاصل از تلاقی آنها در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. صفات سختی دانه، محتوای پروتئین دانه، ارتفاع رسوب SDS و محتوای گلوتن‌ تر و محتوای گلوتن خشک مورد اندازه‌گیری قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد که محتوای گلوتن خشک و محتوای گلوتن تر از بالا‌ترین تنوع ژنتیکی و فنوتیپی بر‌خوردارند. نتایج تجزیه واریانس صفات حاکی از وجود تفاوت معنی‌دار بین ژنوتیپ‌های مختلف برای کلیه صفات به جز ارتفاع رسوب SDS بود. برآوردهای قابلیت توارث صفات مورد مطالعه دامنه‌ای از 6/48 درصد برای ارتفاع رسوب SDS تا 4/90 درصد برای محتوای گلوتن خشک داشت. شاخص سختی دانه هم بستگی مثبت و معنی‌داری با محتوای پروتئین، ارتفاع رسوب SDS و محتوای گلوتن خشک داشت. محتوای پروتئین نیز هم بستگی مثبت و معنی‌داری با محتوای گلوتن تر و محتوای گلوتن‌ خشک نشان‌ داد. نظر‌ به این که محتوای گلوتن ‌خشک هم بستگی بسیار بالایی با محتوای پروتئین (کمیت) داشت و از طرفی سختی دانه هم بستگی بالایی با ارتفاع رسوب SDS به عنوان معیار مهم کیفیت پروتئین نشان داد، بنابراین از محتوای گلوتن ‌خشک و سختی دانه می‌توان برای گزینش در جهت افزایش کمیت و کیفیت پروتئین در گندم دوروم استفاده نمود. To evaluate heritability, phenotypic and genotypic correlation coefficients, phenotypic and genotypic variances as well as relationships between some of the grain quality traits, an investigation was conducted in a randomized complete block design replicated three times in 2001, using four durum wheat genotypes PI40100, Dipper-6, Oste/Gata, Shova and their F₂ and F₃ progenies derived from their crosses. Grain quality characteristics including seed hardiness, protein content, SDS sedimentation volume and gluten content were evaluated. The results indicated that wet gluten content and dry gluten content had the highest coefficient of variation. Statistical analysis showed a significant difference between genotypes for all traits with the exception of SDS sedimentation volume. Dry gluten content had the highest heritability (90.4%) while SDS sedimentation volume had the lowest heritability (48.6%). Results of correlation analysis indicated that seed hardiness correlated significantly with protein content, SDS sedimentation and dry gluten content. Protein content had a positive correlation with wet and dry gluten content. Since dry gluten content showed a high correlation with protein content (quantity) and seed hardiness had a high correlation with SDS sedimentation volume, hence these two traits can be used as the selection criteria for improving quality of protein in durum wheat. گندم‌ دوروم، صفات ‌کیفیت‌ دانه، قابلیت ‌توارث، هم بستگی صفات Durum wheat, Grain quality traits, Heritability traits, Correlation traits 121 129 http://jcpp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-369&slc_lang=fa&sid=1 M. Eslami ملیحه اسلامی Yes S.A.M. Mirmohammady Maibody سید علی‌محمد میرمحمدی میبدی No A. Arzani احمد ارزانی No